بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع)
چکیده: (41 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: در عصر کنونی، کشاورزی پایدار به یکی از حیاتیترین حوزهها برای مواجهه با چالشهای جهانی از جمله رشد فزاینده جمعیت، تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع طبیعی تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰ سیستم غذایی جهان باید پاسخگوی نیاز جمعیتی بیش از ۹ میلیارد نفر باشد و همزمان میزان انتشار گازهای گلخانهای بهطور قابلتوجهی کاهش یابد. در این میان، استارتآپهای کشاورزی پایدار با تکیه بر فناوریهای نوین میتوانند نقشی اساسی در ارتقای بهرهوری، بهینهسازی مصرف منابع و تقویت تابآوری سیستمهای غذایی ایفا کنند. با این حال، موفقیت این استارتآپها تنها به کیفیت فناوری وابسته نیست، عوامل روانشناختی کارآفرینان در این امر نقشی تعیینکننده دارند. انگیزه کارآفرینی بهعنوان نیروی محرک درونی و بیرونی، کارآفرینان را بهسوی نوآوری هدایت میکند و خودکارآمدی کارآفرینانه، بهمعنای باور فرد به توانایی هدایت چالشها و مدیریت عدمقطعیت، این انگیزه را به رفتارهای عملی و پایدار تبدیل میسازد. در این میان، پذیرش فناوریهای نوین حلقه ارتباطی مهمی است که میتواند اثر این عوامل را بر موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار تقویت کند. مطالعه حاضر با تمرکز بر استارتآپهای کشاورزی پایدار در شهر مشهد به بررسی گذار راهبردی این بنگاههای نوآفرین به سوی فناوریهای نوین میپردازد. گزارشهای معتبر جهانی نشان میدهند که کشاورزی سنتی مسئول ۲۴ درصد انتشار گازهای گلخانهای ساخت بشر و ۷۰ درصد برداشت آب شیرین جهان است، که این مسائل ضرورت گذار به مدلهای نوآورانه و پایدار را دوچندان میکند. در ایران، بخش کشاورزی حدود 9/13 درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و ۱۸ درصد نیروی کار کشور را به خود اختصاص داده، اما بهرهوری آن ۴۲ درصد پایینتر از میانگین کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است. استارتآپهای کشاورزی پایدار میتوانند این شکاف را پر کنند، اما موفقیت آنها نیازمند تبیین دقیق روابط علّی میان انگیزه کارآفرینی، خودکارآمدی کارآفرینانه و پذیرش فناوریهای نوین است. هدف اصلی این مطالعه، طراحی و آزمون مدل مفهومی نوین موسوم به الگوی کارآفرینانه پذیرش فناوری (ETAM) است که انگیزه کارآفرینی را پیشزمینهای کلیدی برای شکلگیری خودکارآمدی میداند و پذیرش فناوری را میانجی مرکزی برای دستیابی به موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار معرفی میکند. مدل حاضر، برخلاف چارچوبهای پیشین که عوامل روانشناختی را جداگانه بررسی میکردند، بر پیوند پویای آنها در بافتهای چالشبرانگیز و اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران تأکید دارد. این پژوهش کاربردی، پایهای علمی برای سیاستگذاریهای حمایتی مانند تخصیص منابع در برنامههای توسعه برای استارتآپهای فناورانه فراهم میآورد و نشان میدهد چگونه تقویت عوامل روانشناختی میتواند مسیر نوآوری پایدار را در کشاورزی ایران هموار سازد.
مواد و روشها: این مطالعه از حیث هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی–همبستگی با رویکرد علی و میدانی است. روششناسی بر پایه رویکرد کمی و مدلسازی معادلات ساختاری با حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) قرار دارد که برای تحلیل روابط پیچیده در نمونههای متوسط مناسب است. جامعه آماری شامل بنیانگذاران، مدیران و افراد کلیدی استارتآپهای کشاورزی پایدار و فناورانه فعال در شهر مشهد (حدود ۲۵۰ نفر) بود. حجم نمونه بر اساس جدول کرجسی و مورگان ۱۵۲ نفر برآورد شد و با توجه به ماهیت تخصصی جامعه و محدودیت دسترسی، ۱۳۵ پرسشنامه معتبر با روش نمونهگیری غیراحتمالی از نوع هدفمند، با انتخاب افراد واجد شرایط و در دسترس بهصورت حضوری و آنلاین گردآوری شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهای اقتباسی از منابع معتبر بود (مانند مقیاسهای ون دن بروک و همکاران برای انگیزه کارآفرینی، بندورا برای خودکارآمدی، پذیرش فناوری بر پایه مدلهای استاندارد و موفقیت استارتآپ از شاخصهای عملکردی مانند سهم بازار، رضایت مشتری و نوآوری) که روایی آن از طریق روایی محتوایی و صوری و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل دادهها با نرمافزار اسمارت پیایاس 4 (Smart PLS 4) انجام شد و مدل در دو مرحله اندازهگیری و ساختاری ارزیابی گردید.
یافتهها: تحلیل دادهها نشان میدهد که انگیزه کارآفرینی تأثیر مثبت و معناداری بر خودکارآمدی کارآفرینانه دارد (β=0.843, p<0.001) و این خودکارآمدی بهطور مستقیم موفقیت استارتآپها را ارتقا میدهد (β=0.236, p<0.01). همچنین انگیزه کارآفرینی پذیرش فناوریهای نوین را تقویت میکند (β=0.865, p<0.001) و پذیرش فناوریهای نوین نقش میانجی معناداری میان انگیزه کارآفرینی و موفقیت استارتآپهای کشاورزی ایفا میکند (β=0.454, p<0.001). ضریب تعیین (R²) برای موفقیت 831/0 بود که نشاندهنده قدرت تبیین بالای مدل است. یافتهها نشان دادند پذیرش فناوری قویترین اثر مستقیم را بر موفقیت دارد، در حالی که انگیزه بیشتر از طریق میانجیها عمل میکند. بهطور کلی، انگیزه کارآفرینی پذیرش فناوریهای نوین را تقویت کرده، خودکارآمدی کارآفرینانه توانایی کارآفرینان را برای سازگاری با پیشرفتهای فناورانه و حل مسائل پیچیده افزایش میدهد و پذیرش فناوریهای نوین بهعنوان حلقه واسط میان انگیزه و موفقیت استارتآپهای کشاورزی عمل مینماید. این نتایج با مطالعات جهانی و پژوهشهای داخلی همخوانی دارد و بر اهمیت عوامل روانشناختی در پذیرش فناوریهای نوین در بافتهای محدود و تحریمی ایران تأکید میکند.
نتیجهگیری: این پژوهش نشان میدهد که انگیزه کارآفرینی، خودکارآمدی و پذیرش فناوری زنجیرهای پویا برای موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار تشکیل میدهند. انگیزه بهعنوان محرک اولیه، خودکارآمدی را تقویت کرده و پذیرش فناوری را تسریع میکند. در نهایت این فرایند به عملکرد بهتر مانند افزایش سهم بازار و رضایت مشتری منجر میشود. از منظر عملی، مدیران استارتآپها میتوانند با اجرای برنامههای آموزشی هدفمند، همچون کارگاههای شبیهسازی فناورانه، انگیزه و خودکارآمدی را ارتقا دهند. در سطح سیاستگذاری نیز فراهمسازی زیرساختهای هوشمند، یارانهها و شبکههای حمایتی میتواند پذیرش فناوریهای نوین را تسهیل کند. بدین ترتیب، آموزشهای هدفمند و سیاستهای حمایتی قادرند محرکهای انگیزشی و خودکارآمدی را تقویت کرده، مسیر توسعه استارتآپهای نوآور و تابآور را هموار سازند و بهعنوان پشتوانهای علمی برای سیاستگذاریهای آینده در جهت تقویت نوآوری و کشاورزی پایدار عمل کنند، چرا که توانمندسازی روانشناختی به اندازه نوآوری فناورانه اهمیت دارد.
مقدمه و هدف: در عصر کنونی، کشاورزی پایدار به یکی از حیاتیترین حوزهها برای مواجهه با چالشهای جهانی از جمله رشد فزاینده جمعیت، تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع طبیعی تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰ سیستم غذایی جهان باید پاسخگوی نیاز جمعیتی بیش از ۹ میلیارد نفر باشد و همزمان میزان انتشار گازهای گلخانهای بهطور قابلتوجهی کاهش یابد. در این میان، استارتآپهای کشاورزی پایدار با تکیه بر فناوریهای نوین میتوانند نقشی اساسی در ارتقای بهرهوری، بهینهسازی مصرف منابع و تقویت تابآوری سیستمهای غذایی ایفا کنند. با این حال، موفقیت این استارتآپها تنها به کیفیت فناوری وابسته نیست، عوامل روانشناختی کارآفرینان در این امر نقشی تعیینکننده دارند. انگیزه کارآفرینی بهعنوان نیروی محرک درونی و بیرونی، کارآفرینان را بهسوی نوآوری هدایت میکند و خودکارآمدی کارآفرینانه، بهمعنای باور فرد به توانایی هدایت چالشها و مدیریت عدمقطعیت، این انگیزه را به رفتارهای عملی و پایدار تبدیل میسازد. در این میان، پذیرش فناوریهای نوین حلقه ارتباطی مهمی است که میتواند اثر این عوامل را بر موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار تقویت کند. مطالعه حاضر با تمرکز بر استارتآپهای کشاورزی پایدار در شهر مشهد به بررسی گذار راهبردی این بنگاههای نوآفرین به سوی فناوریهای نوین میپردازد. گزارشهای معتبر جهانی نشان میدهند که کشاورزی سنتی مسئول ۲۴ درصد انتشار گازهای گلخانهای ساخت بشر و ۷۰ درصد برداشت آب شیرین جهان است، که این مسائل ضرورت گذار به مدلهای نوآورانه و پایدار را دوچندان میکند. در ایران، بخش کشاورزی حدود 9/13 درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و ۱۸ درصد نیروی کار کشور را به خود اختصاص داده، اما بهرهوری آن ۴۲ درصد پایینتر از میانگین کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است. استارتآپهای کشاورزی پایدار میتوانند این شکاف را پر کنند، اما موفقیت آنها نیازمند تبیین دقیق روابط علّی میان انگیزه کارآفرینی، خودکارآمدی کارآفرینانه و پذیرش فناوریهای نوین است. هدف اصلی این مطالعه، طراحی و آزمون مدل مفهومی نوین موسوم به الگوی کارآفرینانه پذیرش فناوری (ETAM) است که انگیزه کارآفرینی را پیشزمینهای کلیدی برای شکلگیری خودکارآمدی میداند و پذیرش فناوری را میانجی مرکزی برای دستیابی به موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار معرفی میکند. مدل حاضر، برخلاف چارچوبهای پیشین که عوامل روانشناختی را جداگانه بررسی میکردند، بر پیوند پویای آنها در بافتهای چالشبرانگیز و اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران تأکید دارد. این پژوهش کاربردی، پایهای علمی برای سیاستگذاریهای حمایتی مانند تخصیص منابع در برنامههای توسعه برای استارتآپهای فناورانه فراهم میآورد و نشان میدهد چگونه تقویت عوامل روانشناختی میتواند مسیر نوآوری پایدار را در کشاورزی ایران هموار سازد.
مواد و روشها: این مطالعه از حیث هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی–همبستگی با رویکرد علی و میدانی است. روششناسی بر پایه رویکرد کمی و مدلسازی معادلات ساختاری با حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) قرار دارد که برای تحلیل روابط پیچیده در نمونههای متوسط مناسب است. جامعه آماری شامل بنیانگذاران، مدیران و افراد کلیدی استارتآپهای کشاورزی پایدار و فناورانه فعال در شهر مشهد (حدود ۲۵۰ نفر) بود. حجم نمونه بر اساس جدول کرجسی و مورگان ۱۵۲ نفر برآورد شد و با توجه به ماهیت تخصصی جامعه و محدودیت دسترسی، ۱۳۵ پرسشنامه معتبر با روش نمونهگیری غیراحتمالی از نوع هدفمند، با انتخاب افراد واجد شرایط و در دسترس بهصورت حضوری و آنلاین گردآوری شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهای اقتباسی از منابع معتبر بود (مانند مقیاسهای ون دن بروک و همکاران برای انگیزه کارآفرینی، بندورا برای خودکارآمدی، پذیرش فناوری بر پایه مدلهای استاندارد و موفقیت استارتآپ از شاخصهای عملکردی مانند سهم بازار، رضایت مشتری و نوآوری) که روایی آن از طریق روایی محتوایی و صوری و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل دادهها با نرمافزار اسمارت پیایاس 4 (Smart PLS 4) انجام شد و مدل در دو مرحله اندازهگیری و ساختاری ارزیابی گردید.
یافتهها: تحلیل دادهها نشان میدهد که انگیزه کارآفرینی تأثیر مثبت و معناداری بر خودکارآمدی کارآفرینانه دارد (β=0.843, p<0.001) و این خودکارآمدی بهطور مستقیم موفقیت استارتآپها را ارتقا میدهد (β=0.236, p<0.01). همچنین انگیزه کارآفرینی پذیرش فناوریهای نوین را تقویت میکند (β=0.865, p<0.001) و پذیرش فناوریهای نوین نقش میانجی معناداری میان انگیزه کارآفرینی و موفقیت استارتآپهای کشاورزی ایفا میکند (β=0.454, p<0.001). ضریب تعیین (R²) برای موفقیت 831/0 بود که نشاندهنده قدرت تبیین بالای مدل است. یافتهها نشان دادند پذیرش فناوری قویترین اثر مستقیم را بر موفقیت دارد، در حالی که انگیزه بیشتر از طریق میانجیها عمل میکند. بهطور کلی، انگیزه کارآفرینی پذیرش فناوریهای نوین را تقویت کرده، خودکارآمدی کارآفرینانه توانایی کارآفرینان را برای سازگاری با پیشرفتهای فناورانه و حل مسائل پیچیده افزایش میدهد و پذیرش فناوریهای نوین بهعنوان حلقه واسط میان انگیزه و موفقیت استارتآپهای کشاورزی عمل مینماید. این نتایج با مطالعات جهانی و پژوهشهای داخلی همخوانی دارد و بر اهمیت عوامل روانشناختی در پذیرش فناوریهای نوین در بافتهای محدود و تحریمی ایران تأکید میکند.
نتیجهگیری: این پژوهش نشان میدهد که انگیزه کارآفرینی، خودکارآمدی و پذیرش فناوری زنجیرهای پویا برای موفقیت استارتآپهای کشاورزی پایدار تشکیل میدهند. انگیزه بهعنوان محرک اولیه، خودکارآمدی را تقویت کرده و پذیرش فناوری را تسریع میکند. در نهایت این فرایند به عملکرد بهتر مانند افزایش سهم بازار و رضایت مشتری منجر میشود. از منظر عملی، مدیران استارتآپها میتوانند با اجرای برنامههای آموزشی هدفمند، همچون کارگاههای شبیهسازی فناورانه، انگیزه و خودکارآمدی را ارتقا دهند. در سطح سیاستگذاری نیز فراهمسازی زیرساختهای هوشمند، یارانهها و شبکههای حمایتی میتواند پذیرش فناوریهای نوین را تسهیل کند. بدین ترتیب، آموزشهای هدفمند و سیاستهای حمایتی قادرند محرکهای انگیزشی و خودکارآمدی را تقویت کرده، مسیر توسعه استارتآپهای نوآور و تابآور را هموار سازند و بهعنوان پشتوانهای علمی برای سیاستگذاریهای آینده در جهت تقویت نوآوری و کشاورزی پایدار عمل کنند، چرا که توانمندسازی روانشناختی به اندازه نوآوری فناورانه اهمیت دارد.
واژههای کلیدی: انگیزهکارآفرینی، خودکارآمدی کارآفرینانه، فناوریهای نوین، کشاورزی پایدار، پذیرش فناوری، استارتآپهای کشاورزی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
