Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture

fa بررسی تاثیر نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه بر رفتار کارآفرینانه با نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه (مورد مطالعه: شرکت های دانش بنیان کشاورزی خراسان رضوی) Investigating the effect of entrepreneurial attitude and entrepreneurial environment on entrepreneurial behavior with the mediating role of entrepreneurial self-efficacy (Case study: Knowledge-based agricultural companies in Khorasan Razavi) کارآفرینی در کشاورزی کارآفرینی در کشاورزی كاربردي Applicable مقدمه و هدف: <a name="_Hlk211580987">در عصر حاضر، شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان موتورهای محرک اقتصاد دانش‌محور، نقشی تعیین‌کننده در خلق نوآوری و توسعه پایدار ایفا کرده‌اند. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که این شرکت‌ها با تکیه بر سرمایه فکری، فناوری‌های نو و مدل‌های کسب‌وکار پویا، توانسته‌اند سهم قابل‌توجهی در رشد اشتغال و بهره‌وری ملی داشته باشند (</a>Zarkua et al., 2025). در این میان، ارتقای ظرفیت‌های کارآفرینانه درون‌سازمانی، به‌ویژه از طریق توسعه نگرش و رفتارهای نوآورانه، یکی از عوامل کلیدی موفقیت این شرکت‌ها به شمار می‌رود (Qasim et al., 2025). محیط‌های دانش‌بنیان نیازمند فرهنگی پویا و حمایتی هستند که فرصت بروز خلاقیت، ریسک‌پذیری و یادگیری مداوم را برای اعضا فراهم کند (Faiz et al., 2024). از این‌رو، بررسی عوامل اثرگذار بر رفتار کارآفرینانه در شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی، ضرورتی علمی و راهبردی است. رفتار کارآفرینانه یکی از محرک‌های کلیدی رشد و پایداری کسب‌وکارها در محیط‌های رقابتی امروز است. تمرکز بر خلاقیت، نوآوری و انعطاف‌پذیری، کارآفرینان را قادر می‌سازد تا تحولات بنیادین ایجاد کرده و مزیت‌های رقابتی پایدار و غیرقابل تقلید به دست آورند. کارآفرینان با بهره‌گیری از ایده‌های نوآورانه، نه‌تنها محصولات و خدمات خود را بهبود می‌بخشند، بلکه از طریق طراحی راهبردهای پویا، مزیت‌های رقابتی ماندگار خلق کرده و توانایی تطبیق و بقا در شرایط متغیر محیطی را برای کسب‌وکار خود تضمین می‌کنند. در این راستا، شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی برای بقا و توسعه، نیازمند بهره‌گیری از رفتارهای کارآفرینانه در میان کارکنان خود هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه بر رفتار کارآفرینانه با نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه انجام شد. مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، پیمایشی است. جامعه آماری شامل 210 نفر از کارکنان شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی استان خراسان رضوی بوده که با توجه به جدول مورگان 132 نفر به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شده اند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ استاندارد برگرفته از مقاله دانگ و همکاران (Dong et al., 2022) با طیف لیکرت است. جهت سنجش روایی صوری از نظر خبرگان و در خصوص روایی سازه از روایی همگرا و واگرا بر اساس روش فورنل و لارکر،HTMT و تحلیل عاملی استفاده شده است. جهت سنجش پایایی از آلفای کرونباخ و پایایی مرکب استفاده شد. همچنین تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار  SPSS27 و smart PLS4 انجام شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در سطح اطمینان ۹۵ درصد، نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه هر دو دارای تأثیر مثبت و معنادار بر رفتار کارآفرینانه شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی هستند. به‌طور مشخص، مقدار ضریب معناداری برای نگرش کارآفرینانه برابر 001/4 و برای محیط کارآفرینانه برابر 737/2 بوده و ضرایب مسیر آن‌ها به‌ترتیب 385/0 و 350/0 به‌دست آمده است. همچنین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه به‌صورت مستقیم بر خودکارآمدی کارآفرینانه تأثیر مثبت و معناداری دارند؛ به‌گونه‌ای که ضریب معناداری به‌ترتیب 703/2 و 231/3 و ضرایب مسیر 239/0 و 249/0 محاسبه گردید. علاوه بر این، خودکارآمدی کارآفرینانه نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار کارآفرینانه داشته است که ضریب معناداری 086/3 و ضریب مسیر 222/0 می باشد. در ادامه بررسی اثرات غیرمستقیم نشان داد که نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه در رابطه بین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه با رفتار کارآفرینانه رد          می شود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی می‌توانند با تقویت نگرش کارآفرینانه کارکنان از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، کارگاه‌های نوآوری و برنامه‌های هدایتگری، فضایی برای افزایش انگیزه و توانمندی‌های کارآفرینانه ایجاد کنند. همچنین با بهبود محیط کارآفرینانه از طریق ایجاد مراکز نوآوری داخلی، حمایت از طرح‌های پرریسک، کاهش موانع اداری و ارتقای همکاری میان‌بخشی، زمینه رشد و توسعه فعالیت‌های کارآفرینانه فراهم می‌شود. تقویت خودکارآمدی کارآفرینانه کارکنان از طریق مربیگری فردی، آموزش مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله و طراحی نظام بازخورد مستمر، اثر مستقیمی بر عملکرد سازمان خواهد داشت. در سطح سیاست‌گذاری نیز تدوین بسته‌های حمایتی شامل تسهیلات مالیاتی، اعتبارات کم‌بهره و ایجاد خوشه‌های تعاملی میان شرکت‌ها می‌تواند اثر پایدارتر و گسترده‌تری بر توسعه این شرکت‌ها داشته باشد. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی با گسترش قلمرو جغرافیایی و بررسی داده‌های میدانی، نقش دوسویه متغیرهای پژوهش را بررسی کرده و همچنین تأثیر سایر متغیرها مانند فرهنگ سازمانی، یادگیری سازمانی و فناوری‌های نوین (هوش مصنوعی، کلان‌داده و ...) بر رفتار کارآفرینانه تحلیل گردد.   Background: In today’s era, knowledge-based companies serve as the driving engines of the knowledge-based economy, playing a decisive role in fostering innovation and sustainable development. Recent studies indicate that these companies, by leveraging intellectual capital, emerging technologies, and dynamic business models, have made a significant contribution to employment growth and national productivity (Zarkua et al., 2025). Among the key factors contributing to their success is the enhancement of intra-organizational entrepreneurial capacities—particularly through the development of innovative attitudes and behaviors (Qasim et al., 2025). Knowledge-based environments require a dynamic and supportive culture that enables creativity, risk-taking, and continuous learning among members (Faiz et al., 2024). Therefore, investigating the factors influencing entrepreneurial behavior in knowledge-based agricultural companies is both a scientific and strategic necessity. Entrepreneurial behavior is one of the key drivers of business growth and sustainability in today’s competitive environment. A focus on creativity, innovation, and adaptability enables entrepreneurs to generate fundamental transformations and achieve sustainable, inimitable competitive advantages. By utilizing innovative ideas, entrepreneurs not only improve their products and services but also create enduring competitive advantages through the design of dynamic strategies, ensuring their businesses’ adaptability and survival in changing environmental conditions. Accordingly, knowledge-based agricultural companies must foster entrepreneurial behaviors among their employees to sustain and develop their organizations. This study aims to examine the effect of entrepreneurial attitude and entrepreneurial environment on entrepreneurial behavior, with the mediating role of entrepreneurial self-efficacy. Methods: This study is applied in purpose and descriptive-survey in method. The statistical population consists of 210 employees of knowledge-based agricultural companies in Khorasan Razavi Province, from which 132 individuals were selected as the sample using the Morgan Table and the convenience sampling method. Data were collected through a standardized questionnaire adapted from Dong and Colleagues (Dong et al., 2022), based on a five-point Likert scale. To assess validity, face validity was confirmed by experts, and construct validity was examined using convergent and discriminant validity through the Fornell–Larcker criterion, HTMT ratio, and factor analysis. Reliability was evaluated using Cronbach’s alpha and composite reliability. Data analysis was performed using SPSS 27 and SmartPLS 4 software. Results: The results of the study indicated that, at a 95% confidence level, both entrepreneurial attitude and entrepreneurial environment have a positive and significant effect on the entrepreneurial behavior of knowledge-based agricultural companies. Specifically, the significance value for entrepreneurial attitude was 4.001, and for entrepreneurial environment, it was 2.737, with corresponding path coefficients of 0.385 and 0.350, respectively. Furthermore, entrepreneurial attitude and entrepreneurial environment exerted a direct positive and significant effect on entrepreneurial self-efficacy, with significance values of 2.703 and 3.231 and path coefficients of 0.239 and 0.249, respectively. In addition, entrepreneurial self-efficacy also had a positive and significant effect on entrepreneurial behavior, with a significance value of 3.086 and a path coefficient of 0.222. The examination of indirect effects showed that the mediating role of entrepreneurial self-efficacy in the relationship between entrepreneurial attitude and entrepreneurial environment with entrepreneurial behavior was not supported. Conclusion: Based on the findings of the study, managers of knowledge-based agricultural companies can enhance employees’ entrepreneurial attitudes by organizing specialized training courses, innovation workshops, and mentoring programs, thereby creating an environment that fosters motivation and entrepreneurial capabilities. Additionally, improving the entrepreneurial environment—through the establishment of internal innovation centers, support for high-risk projects, reduction of administrative barriers, and promotion of cross-functional collaboration—can facilitate the growth and development of entrepreneurial activities. Strengthening employees’ entrepreneurial self-efficacy via individual coaching, training in decision-making and problem-solving skills, and the implementation of a continuous feedback system can have a direct impact on organizational performance. At the policy level, developing support packages, including tax incentives, low-interest loans, and the creation of interactive clusters among companies, can exert a more sustainable and extensive effect on the development of these firms. It is recommended that future research expand the geographical scope, utilize field data, examine the bidirectional role of the study variables, and analyze the impact of other factors such as organizational culture, organizational learning, and emerging technologies (e.g., artificial intelligence, big data) on entrepreneurial behavior.   نوآوری سازمانی, سرمایه فکری, توسعه پایدار, فرهنگ سازمانی پویا, توانمندسازی کارکنان, مدل‌های کسب‌وکار پویا Organizational innovation, intellectual capital, sustainable development, dynamic organizational culture, employee empowerment, dynamic business models 0 0 http://jea.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-743-3&slc_lang=fa&sid=1 saeed Jafari Titkanloo سعید جعفری تیتکانلو s_jafari_t@imamreza.ac.ir 10031947532846006059 10031947532846006059 Yes saeed Abolhosseini سعید ابوالحسینی Abolhosseini@gmail.com 10031947532846006060 10031947532846006060 No rzea rafatnia رضا رافت نیا dr.rezarafatnia@gmail.com 10031947532846006061 10031947532846006061 No