بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
فراتر از منطق مالی: تبیین رفتاری و انگیزشی تمایل فرشتگان کسبوکار به سرمایهگذاری در گردشگری روستایی
سعید کریمی*1، صبا احمدی1، مریم محمودی2
1- دانشگاه بوعلی سینا
2- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
2- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
چکیده: (224 مشاهده)
مقدمه و هدف
گردشگری روستایی در دهههای اخیر بهعنوان یکی از کارآمدترین رویکردها برای توسعه پایدار، ایجاد اشتغال محلی، کاهش فقر و حفظ سرمایههای فرهنگی و طبیعی مناطق روستایی مطرح شده است. اتکا به ظرفیتهای بومی، جذابیتهای فرهنگی و طبیعت، این نوع گردشگری را به ابزاری موثر برای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی جوامع روستایی تبدیل کرده است. با اینحال، توسعه گردشگری روستایی در بسیاری از کشورها، بهویژه ایران، با چالشهایی همچون محدودیت منابع مالی، ضعف زیرساختها و نبود حمایتهای نهادی روبهرو است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری فرشتگان کسبوکار بهعنوان منبعی انعطافپذیر، سریع و انگیزهمحور میتواند نقش مهمی در شکلگیری و رشد کسبوکارهای گردشگری روستایی ایفا کند. فرشتگان کسبوکار برخلاف سرمایهگذاران نهادی، علاوه بر تامین مالی، تجربه مدیریتی، شبکههای ارتباطی و راهنماییهای راهبردی را نیز در اختیار کارآفرینان قرار میدهند. پژوهشهای اخیر نشان میدهد که رفتار و تصمیمگیری فرشتگان کسبوکار نهتنها تحت تاثیر ارزیابی مالی، بلکه شدیداً از ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای غیرمالی و حتی سوگیریهای شناختی تاثیر میپذیرد. همچنین در حوزه گردشگری روستایی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و محیطی نیز ممکن است نقش مهمی در شکلگیری رفتار سرمایهگذاری داشته باشند. باوجوداین، پژوهشهای اندکی به تحلیل جامع نقش همزمان عوامل اقتصادی، انگیزشی، روانشناختی و محیطی بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان پرداختهاند. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل فرشتگان کسبوکار به سرمایهگذاری در طرحهای کارآفرینانه گردشگری روستایی است. برای این منظور، بر اساس مرور گسترده ادبیات و مطالعات پیشین، مدلی مفهومی با شش سازه کلیدی شامل ارزش ایده، قابلیت اقتصادی طرح، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی، سوگیریهای ادراکی و موانع محیطی تدوین شد. این مدل با استفاده از دادههای تجربی آزمون و اعتبارسنجی گردید.
مواد و روشها
این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کمّی و توصیفی–تحلیلی است. برای آزمون مدل مفهومی، از روش مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (SEM-PLS) استفاده شد که برای نمونههای نسبتاً کوچک و مدلهای پیچیده مناسب است. جامعه پژوهش شامل فرشتگان کسبوکار، سرمایهگذاران خرد فعال در گردشگری و کارآفرینان دارای تجربه سرمایهگذاری غیررسمی در کسبوکارهای روستایی بود. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته جمعآوری شد و پس از غربالگری، ۱۰۰ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از یک پانل متخصصان تایید شد. همچنین، پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و شاخصهای پایایی ترکیبی مورد بررسی و تایید قرار گرفت. برای تحلیل دادهها، ابتدا مدل اندازهگیری از نظر روایی و پایایی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس برازش مدل ساختاری با استفاده از شاخص SRMR بررسی شد. همچنین شاخصهای ضریب تعیین (R²) و اعتبار پیشبین (Q²) برای ارزیابی توان پیشبینی مدل محاسبه شدند. در نهایت، فرضیهها با استفاده از روش بوتاسترپ آزمون شدند.
یافتهها
نتایج تحلیلهای کمّی نشان داد که در میان شش متغیر مطالعهشده، چهار متغیر ارزش ایده، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی و سوگیریهای ادراکی اثر معناداری بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان کسبوکار در گردشگری روستایی دارند. بر اساس یافتهها، ارزش ایده کسبوکار یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تصمیم سرمایهگذاری است. نوآوری، تناسب ایده با ظرفیتهای فرهنگی-اقلیمی روستا، امکان خلق ارزش اجتماعی و پتانسیل تاثیرگذاری محلی از مهمترین معیارهای ارزیابی فرشتگان شناخته شد. این نتیجه با یافتههای مطالعات پیشین همسوست که تاکید دارند ارزش ذاتی و نوآورانه ایده نقش محوری در غربالگری اولیه طرحها دارد. همچنین مشوقها و انگیزهها -اعم از مالی و غیرمالی- اثر مثبت و معناداری نشان دادند. انگیزههای غیرمالی نظیر کمک به توسعه روستایی، کسب اعتبار اجتماعی، لذت از مشارکت در فرایند کارآفرینی و یادگیری، نقش مهمی در تصمیمگیری فرشتگان دارند. نیرومندترین پیشبینیکننده رفتار سرمایهگذاری، ویژگیهای شخصیتی فرشتگان کسبوکار بود. ویژگیهایی مانند وظیفهشناسی، ثبات هیجانی، تجربهپذیری و برونگرایی بیشترین نقش را در تمایل آنها به سرمایهگذاری داشت. از سوی دیگر، سوگیریهای ادراکی اثر منفی و معناداری داشتند. خوشبینی افراطی، اعتمادبهنفس بیشازحد، یا تکیه بر تجربههای محدود میتواند ارزیابی درست ریسک را مختل کند و تمایل به سرمایهگذاری را کاهش دهد. در مقابل، قابلیت اقتصادی و سودآوری طرح و موانع محیطی دارای اثر معنادار نبودند. این یافته برخلاف انتظار نظریههای مالی کلاسیک است، اما با پژوهشهای جدیدی که نشان میدهند در مراحل اولیه سرمایهگذاری، عوامل انگیزشی و روانشناختی بیش از شاخصهای مالی نقش دارند، همسوست. همچنین به نظر میرسد فرشتگان کسبوکار در ایران در مواجهه با محیطهای پرریسک و غیرشفاف گردشگری روستایی، بیشتر بر شهود، ارزشهای شخصی و انگیزههای اجتماعی تکیه میکنند تا تحلیلهای اقتصادی.
نتیجهگیری
یافتههای پژوهش نشان میدهد که تصمیمگیری فرشتگان کسبوکار در حوزه گردشگری روستایی ایران، ماهیتی چندبعدی، فردمحور و انگیزهگرا دارد. برخلاف مدلهای اقتصادی که سودآوری و شرایط محیطی را تعیینکننده میدانند، نتایج حاضر بیانگر نقش مسلط ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای چندسطحی، ارزش ایده و سوگیریهای ادراکی در تمایل سرمایهگذاری است. بنابراین، نگاه غالب در این زمینه باید از «مدلهای صرفاً مالی» به «مدلهای رفتاری-انگیزشی» تغییر یابد. از منظر کاربردی، نتایج میتواند راهنمای ارزشمندی برای سیاستگذاران و مدیران توسعه روستایی باشد. طراحی مشوقهای غیرمالی، ایجاد شبکههای فرشتگان محلی، ارایه آموزشهای تخصصی درباره بازار گردشگری، کاهش عدم شفافیت محیطی و تولید طرحهای نوآورانه میتواند مشارکت فرشتگان کسبوکار را افزایش دهد. همچنین کارآفرینان میتوانند با تقویت ارزش ایده، تبیین اهداف اجتماعی و ایجاد ارتباط موثر با فرشتگان، شانس جذب سرمایه را افزایش دهند. در مجموع، پژوهش حاضر با ارایه مدلی جامع و مبتنی بر ادبیات نوین، شکاف موجود در مطالعات سرمایهگذاری فرشتگان کسبوکار در گردشگری روستایی را پر میکند و مسیرهای تازهای برای توسعه این حوزه ارایه میدهد.
واژههای کلیدی: انگیزههای چندسطحی، تصمیمگیری سرمایهگذاران، توسعه پایدار روستایی، سوگیریهای شناختی، قصد مشارکت، مدلسازی معادلات ساختاری، ویژگیهای شخصیتی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
