Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture

fa به سوی توانمندسازی گلخانه‌داران در بستر تغییر: یک تحلیل از عوامل رفتاری و محیطی اثرگذار Toward Empowering Greenhouse Growers Amid Change: An Analysis of Influential Behavioral and Environmental Factors کارآفرینی در کشاورزی کارآفرینی در کشاورزی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و هدف: در شرایط پرچالش و پویای اقتصاد جهانی، شرکت‌های کوچک و متوسط به‌عنوان ستون فقرات رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی شناخته می‌شوند. علی‌رغم نقش حیاتی این شرکت‌ها، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، آن‌ها با موانعی همچون کمبود زیرساخت‌ها، ضعف دانش مدیریتی، منابع محدود و محیط‌های تجاری بی‌ثبات مواجه هستند. در این میان، جهت‌گیری کارآفرینانه به‌مثابه یک رویکرد راهبردی، نقشی کلیدی در توانمندسازی این شرکت‌ها برای بقا و رشد ایفا می‌کند. جهت‌گیری کارآفرینانه به سازمان‌ها کمک می‌کند تا از طریق تقویت نوآوری، پیش‌نگری و ریسک‌پذیری، مسیرهای جدید خلق ارزش را شناسایی و دنبال کنند. با این حال، نحوه اثرگذاری جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد شرکت‌ها همواره یکنواخت نیست و تحت تأثیر متغیرهای میانجی و تعدیل‌گر متعددی قرار می‌گیرد. در این راستا، شایستگی‌های کارآفرینی به‌عنوان مجموعه‌ای از مهارت‌ها، دانش و نگرش‌های فردی و سازمانی، نقش واسطه‌ای مهمی در تبدیل جهت‌گیری کارآفرینانه به بهبود عملکرد ایفا می‌کنند. از سوی دیگر، پویایی محیطی، به&lrm;عنوان یک عامل اقتضایی، می‌تواند روابط میان جهت‌گیری کارآفرینانه و عملکرد را دستخوش تغییر نماید. مطالعات پیشین عمدتاً به بررسی مستقیم اثر جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد متمرکز بوده‌اند و نقش میانجی شایستگی‌های کارآفرینی و نقش تعدیل‌گر پویایی محیطی کمتر مورد توجه قرار گرفته &lrm;است، به‌ویژه در بخش کشاورزی ایران که ساختار اقتصادی خاص خود را دارد. در این میان، گلخانه‌داران شهرستان گنبد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گروه‌های فعال در این حوزه، با فرصت‌ها و چالش‌های منحصربه‌فردی مواجه‌اند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف سنجش تأثیر جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد گلخانه‌داران شهرستان گنبد با نقش میانجی شایستگی‌های کارآفرینی و نقش تعدیل‌گر پویایی محیطی انجام شد. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که آیا جهت‌گیری کارآفرینانه از طریق شایستگی‌های کارآفرینی و تحت تأثیر شرایط محیطی می‌تواند عملکرد گلخانه‌داران را بهبود بخشد؟ مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع کاربردی، با رویکرد توصیفی-پیمایشی و به روش کمّی انجام شد. الگوی پژوهش مبتنی &lrm;بر مدل علّی طراحی گردید که در آن جهت‌گیری کارآفرینانه به‌عنوان متغیر پیش‌بین، عملکرد کسب‌وکار به‌عنوان متغیر ملاک، شایستگی‌های کارآفرینی به‌عنوان متغیر میانجی و پویایی محیطی به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر در نظر گرفته شدند. جامعه آماری تحقیق شامل 150 نفر از گلخانه‌داران فعال در سال 1403 در شهرستان گنبد کاووس بود. با توجه به محدودیت جامعه، از روش نمونه‌گیری تمام‌شمار استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه استاندارد شامل جهت‌گیری کارآفرینانه با نه گویه، شایستگی‌های کارآفرینی با پنج گویه، پویایی محیطی با شش گویه و عملکرد کسب‌وکار با هفت گویه بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای اس.پی.اس.اس. نسخه 25 و اسمارت پی.ال.اس. نسخه 3 و از مدل‌سازی معادلات ساختاری بهره گرفته &lrm;شد. روایی محتوایی پرسش‌نامه با استفاده از نظر خبرگان و روایی همگرا و افتراقی از طریق تحلیل عاملی تأیید شدند. همچنین، پایایی ابزارها با استفاده از آلفای کرونباخ بررسی شد که برای تمامی متغیرها بالاتر از 0/70 گزارش شد. برای قابلیت اتکای مدل ساختاری از ضریب تعیین و پیش‌بینی کیفیت استفاده شد. نتایج نشان دادند که جهت‌گیری کارآفرینانه 68/1% از واریانس شایستگی‌های کارآفرینی را توضیح داد. در مجموع، جهت‌گیری کارآفرینانه، شایستگی‌های کارآفرینی و پویایی محیطی 94/6% از واریانس عملکرد کسب‌وکار را توضیح دادند. مقادیر پیش‌بینی کیفیت برای شایستگی‌های کارآفرینی (0/42) و عملکرد کسب‌وکار (0/710) نشان‌دهنده قدرت پیش‌بینی قوی مدل هستند. شاخص برازش کلی مدل نیز 0/723 محاسبه شد که نشان‌دهنده کیفیت پیش‌بینی قوی مدل است. یافته‌ها: یافته‌های تحلیل فرضیه‌ها نشان دادند که: 1) اثر مستقیم جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد کسب‌وکار مثبت و معنادار است (β = 0.272، p < 0.001)، که همسو با مطالعات پیشین تأکید می‌کند که سازمان‌های با جهت‌گیری کارآفرینانه بالاتر عملکرد بهتری دارند؛ 2) اثر مستقیم جهت‌گیری کارآفرینانه بر شایستگی‌های کارآفرینی قوی و معنادار بود (β = 0.825،  p< 0.001)، و نشان‌دهنده این است‌که جهت‌گیری کارآفرینانه زمینه‌ساز توسعه شایستگی‌های کارآفرینانه در گلخانه‌داران است؛ 3) اثر مستقیم شایستگی‌های کارآفرینی بر عملکرد کسب‌وکار نیز مثبت و معنادار بود (β = 0.265، p < 0.001)، که اهمیت شایستگی‌های کارآفرینی در بهبود عملکرد را برجسته می‌کند؛ 4) تحلیل نقش میانجی شایستگی‌های کارآفرینی نشان داد که این متغیر نقش میانجی جزئی را در رابطه بین جهت‌گیری کارآفرینانه و عملکرد ایفا می‌کند (β غیرمستقیم = 0.219، p < 0.001). همچنین، حدود 6/44 درصد از اثر کل جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد از طریق شایستگی‌های کارآفرینی انتقال می‌یابد. 5) تحلیل نقش تعدیل‌گر پویایی محیطی نشان داد که پویایی محیطی رابطه بین جهت‌گیری کارآفرینانه و عملکرد کسب‌وکار را تعدیل کرد (β تعدیل = 0.094، p < 0.001)، به این معنی که در محیط‌های پویا، اثر جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد تقویت می‌شود. نتیجه‌گیری: این مطالعه، در پاسخ به نیاز پژوهش‌های پیشین و در خلأ مطالعات کاربردی در بخش کشاورزی ایران، شواهد تجربی جدیدی ارائه می‌دهد. نتایج نشان می&lrm;دهند که جهت‌گیری کارآفرینانه به&lrm;طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق شایستگی‌های کارآفرینی) عملکرد گلخانه‌داران را ارتقا می‌دهد. شایستگی‌های کارآفرینی یک عامل کلیدی در تبدیل جهت‌گیری کارآفرینانه به مزیت‌های عملکردی هستند. پویایی محیطی به‌عنوان یک متغیر اقتضایی، شدت این اثرات را تقویت می‌کند. از منظر عملیاتی، گلخانه‌داران و سیاست‌گذاران می‌توانند با تقویت جهت‌گیری کارآفرینانه از طریق توسعه نوآوری، پیش‌نگری و ریسک‌پذیری، پرورش شایستگی‌های کارآفرینی از طریق آموزش و توانمندسازی، و اتخاذ استراتژی‌های انعطاف‌پذیر متناسب با پویایی محیطی، عملکرد کسب‌وکارهای خود را بهبود بخشند. در سطح نظری، این پژوهش با درک بهتر مکانیزم‌های اثرگذاری جهت‌گیری کارآفرینانه بر عملکرد در زمینه‌های کشاورزی و در اقتصادهای نوظهور، به غنای ادبیات علمی کمک می‌کند.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: In the challenging and dynamic conditions of the global economy, small and medium-sized enterprises are recognized as the backbone of economic growth and job creation. Despite the vital role of these companies, especially in developing countries, they face obstacles such as a lack of infrastructure, weak management knowledge, limited resources, and unstable business environments. In the meantime, entrepreneurial orientation, as a strategic approach, plays a key role in enabling these companies to survive and grow. Entrepreneurial orientation helps organizations to identify and pursue new paths of value creation by strengthening innovation, foresight, and risk-taking. However, the way in which entrepreneurial orientation affects company performance is not always uniform and is affected by numerous mediating and moderating variables. In this regard, entrepreneurial competencies, as a set of skills, knowledge, and individual and organizational attitudes, play an important mediating role in transforming entrepreneurial orientation into improved performance. On the other hand, environmental dynamics, as a contingency factor, can change the relationship between entrepreneurial orientation and performance. Previous studies have mainly focused on directly examining the effect of entrepreneurial orientation on performance, and the mediating role of entrepreneurial competencies and the moderating role of environmental dynamics have received less attention, especially in the agricultural sector of Iran, which has its own economic structure. In the meantime, greenhouse owners in Gonbad County, as one of the most important active groups in this field, face unique opportunities and challenges. Accordingly, the present study aimed to measure the effect of entrepreneurial orientation on the performance of greenhouse owners in Gonbad County with the mediating role of entrepreneurial competencies and the moderating role of environmental dynamics. This study seeks to answer a fundamental question: whether entrepreneurial orientation can improve greenhouse farmers' performance through entrepreneurial competencies and under the influence of environmental conditions. Methods: This applied research was conducted with a descriptive-survey approach and a quantitative method. The research model was designed based on a causal model in which entrepreneurial orientation was considered a predictor variable, business performance as a criterion variable, entrepreneurial competencies as a mediator variable, and environmental dynamics as a moderator variable. The statistical population of the study included 150 greenhouse farmers active in Gonbad Kavous County in 2024. The total sampling method was used due to the limitation of the population. The data collection tool was a standard questionnaire including entrepreneurial orientation with nine items, entrepreneurial competencies with five items, environmental dynamics with sis items, and business performance with seven items. SPSS 25 and SmartPLS 3 software were used to analyze the data with structural equation modeling. The content validity of the questionnaire was confirmed using expert opinions, and convergent and discriminant validity was confirmed through factor analysis. The reliability of the tools was examined using Cronbach's alpha, which was reported to be higher than 0.70 for all variables. The quality of determination and prediction coefficient was used to determine the reliability of the structural model. The results showed that entrepreneurial orientation explained 68.1% of the variance in entrepreneurial competencies. In total, entrepreneurial orientation, entrepreneurial competencies, and environmental dynamics explained 94.6% of the variance in business performance. The quality prediction values for entrepreneurial competencies (0.42) and business performance (0.710) indicated the strong predictive power of the model. The overall model fit index was also calculated at 0.723, indicating the strong predictive quality of the model. Results: The hypothesis analysis showed the following results. 1) The direct effect of entrepreneurial orientation on business performance was positive and significant (β = 0.272, p < 0.001), which is consistent with previous studies and emphasizes that organizations with higher entrepreneurial orientation perform better. 2) The direct effect of entrepreneurial orientation on entrepreneurial competencies was strong and significant (β = 0.825, p < 0.001), indicating that entrepreneurial orientation was a prerequisite for the development of entrepreneurial competencies in greenhouse farmers. 3) The direct effect of entrepreneurial competencies on business performance was positive and significant (β = 0.265, p < 0.001), which highlights the importance of entrepreneurial competencies in improving performance. 4) Analysis of the mediating role of entrepreneurial competencies showed that this variable played a partial mediating role in the relationship between entrepreneurial orientation and performance (indirect β = 0.219, p < 0.001). Moreover, about 44.6 percent of the total effect of entrepreneurial orientation on performance was transmitted through entrepreneurial competencies. 5) Analysis of the moderating role of environmental dynamics showed that environmental dynamics moderated the relationship between entrepreneurial orientation and business performance (moderated β = 0.094, p < 0.001), meaning that the effect of entrepreneurial orientation on performance is strengthened in dynamic environments. Conclusion: This study, in response to the need for previous research and in the vacuum of applied studies in the agricultural sector of Iran, provides new empirical evidence. The results show that entrepreneurial orientation directly and indirectly (through entrepreneurial competencies) improves the performance of greenhouse farmers. Entrepreneurial competencies are a key factor in translating entrepreneurial orientation into performance advantages. Environmental dynamics, as a contingency variable, amplify the intensity of these effects. From an operational perspective, greenhouse operators and policymakers can improve their business performance by strengthening entrepreneurial orientation through the development of innovation, foresight, and risk-taking, cultivating entrepreneurial competencies through training and empowerment, and adopting flexible strategies appropriate to environmental dynamics. At a theoretical level, this study contributes to the enrichment of the scientific literature by better understanding the mechanisms of entrepreneurial orientation's impact on performance in agricultural fields and in emerging economies.  </div> جهت‌گیری کارآفرینانه, شایستگی‌های کارآفرینی, پویایی محیطی, عملکرد کسب ‌وکار, گلخانه‌داران Entrepreneurial orientation, entrepreneurial competencies, environmental dynamics, business performance, greenhouse operators 144 157 http://jea.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-578-1&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Ahmadi عباس احمدی dr.ahmadi@pnu.ac.ir 10031947532846005823 10031947532846005823 Yes Department of Business Management, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Davood Shafiepour داود شفیعی پور dr.shafe@pnu.ac.ir 10031947532846005824 10031947532846005824 No Department of Public Administration, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Milad Agh Atabai میلاد آق آتابای Aqtabay.milad@gmail.com 10031947532846005825 10031947532846005825 No Master of Management, Payame Noor University, Sari, Iran کارشناسی ارشد مدیریت، دانشگاه پیام نور، ساری، ایران