Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture

fa تأثیر رهبری پایدارگرا بر نوآوری مقتصد: نقش میانجی اشتراک دانش متنوع و تعدیل‌گر بریکولاژ کارآفرینانه درشرکت‌های دانش‌بنیان و فناور خراسان رضوی The Effect of Sustainable Leadership Orientation on Frugal Innovation Through Diverse Knowledge Sharing by Analyzing the Moderating Role of Entrepreneurial Bricolage (Case study: Technological and Knowledge-Based Agricultural Companies in Khorasan Razavi) کارآفرینی در کشاورزی کارآفرینی در کشاورزی كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: در بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه، بحران‌ها، محدودیت منابع و رکود اقتصادی باعث افزایش حساسیت به هزینه‌ها و ضرورت مدیریت بهینه منابع شده اند؛ در این میان، اتخاذ رویکردهای مقتصدانه نه تنها در ابعاد زندگی فردی، بلکه به طور ویژه در بخش‌هایی مانند کشاورزی، به&lrm;عنوان راهکاری اساسی برای مقابله با این چالش‌ها بیش از پیش اهمیت یافته است. شرکت‌های  فناور و دانش‌بنیان کشاورزی با هدف تسهیل فرایند تبدیل پایدار دانش به ثروت و ارزش‌آفرینی در بخش کشاورزی شکل گرفته‌اند که می‌تواند زمینه‌ساز تقویت اقتصاد دانش‌بنیان و حرکت به سوی توسعه پایدار در بخش کشاورزی کشور شود. با این وجود، بخش قابل توجهی از تلاش‌ها در حوزه توسعه فناوری‌های کشاورزی در عمل با موانع و چالش‌های متعددی مواجه هستند که عمدتاً ناشی از پیچیدگی‌های ذاتی نوآوری و هزینه‌بر بودن فرآیندهای آن است. در چنین شرایطی، «نوآوری مقتصد» به عنوان یک رویکرد راهبردی، نه تنها پاسخی مؤثر به محدودیت منابع در بخش کشاورزی به شمار می‌رود، بلکه می‌تواند ارتقای کیفیت زندگی کشاورزان و بهبود وضعیت معیشتی اقشار کم‌درآمد روستایی را نیز به همراه داشته باشد. این نوآوری‌ها قادرند نیازهای مغفول یا کمتر پاسخ‌داده‌شده کشاورزان را برطرف نمایند. نظر به این که شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی معمولاً با محدودیت منابع انسانی و مالی و نیز کمبود تخصص مدیریتی مواجه‌اند، توسعه و ترویج نوآوری مقتصد می‌تواند نقش کلیدی در پایداری و بقای این شرکت‌ها داشته باشد. رهبری پایدارگرا که اهداف اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی سازمان را متوازن می‌سازد، مؤثرترین نوع رهبری برای تقویت این نوع نوآوری با منابع محدود است. بنا بر این، این پژوهش با هدف بررسی تاثیر جهت‌گیری رهبری پایدارگرا بر نوآوری مقتصد از طریق نقش میانجی اشتراک دانش متنوع داخلی و خارجی و تعدیلگری بریکولاژ کارآفرینانه انجام شده است. مواد و روش‌ها: جامعه آماری پژوهش مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور کشاورزی پارک علم و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد و دهکده فناوری و کشاورزی، منابع طبیعی و صنایع غذایی خراسان رضوی به تعداد آن‌ها 160 نفر تا پایان فروردین 1404 بود. نمونه‌گیری به &lrm;روش تصادفی ساده با حجم نمونه 114 نفر باتوجه ‌به جدول مورگان انجام شد. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه انجام شد. روایی صوری پرسشنامه توسط نخبگان علمی و اساتید دانشگاهی و روایی همگرا و واگرایی آن به ترتیب با استفاده از روش‌های فورنل و لارکر و‌‌HTMT  تأیید شدند. همچنین، پایایی پرسشنامه بر اساس ضرایب آلفای کرونباخ و پایایی مرکب تأیید گردید. برای تحلیل‌های آمار توصیفی از نرم‌افزار SPSS27  استفاده گردید. با توجه به نرمال نبودن توزیع داده‌ها، که از طریق انجام آزمون کولموگرف اسمیرنوف انجام شد، روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر واریانس برای آزمون فرضیات پژوهش انتخاب گردید. یافته‌ها: در این پژوهش، جهت‌گیری رهبری پایدارگرا بر اشتراک دانش متنوع داخلی و خارجی با ضریب اطمینان 95 درصد تأثیر مستقیم و معناداری دارد (ضرایب معناداری به &lrm;ترتیب 4/782 و 4/733) و بریکولاژ کارآفرینانه این ارتباطات را تعدیل می‌کند (ضرایب معناداری به&lrm;ترتیب 2/409 و 1/986). همچنین، تاثیر اشتراک دانش داخلی و خارجی بر نوآوری مقتصد مثبت و معنادار گزارش شد (ضرایب معناداری به ترتیب 5/271 و 7/927). در نهایت، یافته‌ها نشان دادند که جهت‌گیری رهبری پایدارگرا از طریق نقش میانجی اشتراک دانش متنوع داخلی بر نوآوری مقتصد تأثیر معناداری داشت (ضریب معناداری: 4/495) و تأثیر جهت‌گیری رهبری پایدارگرا از طریق نقش میانجی اشتراک دانش متنوع خارجی بر نوآوری مقتصد نیز تأیید شد (ضریب معناداری:5/401). نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، فرضیه‌های مورد نظر تأیید شدند و نتایج نشان می &lrm;دهند که رهبران پایدارگرا در شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی، با تأکید بر ارزش‌های بلندمدت و تعهد به مسئولیت‌های محیطی و اجتماعی، بستر مناسبی را برای تقویت تعاملات دانش‌محور درون‌سازمانی و برون‌سازمانی فراهم می‌کنند. این رویکرد موجب ارتقای همکاری‌های اثربخش و تسهیل فرایند انتقال دانش، چه در سطح داخلی و چه در ارتباط با سایر ذی‌نفعان می‌شود و در نهایت نقش بسزایی در پایداری و توسعه بلندمدت این شرکت‌ها ایفا می‌نماید. دسترسی به دانش از منابع متنوع، نقشی اساسی را در ترویج فرآیند خلق ایده‌های نوآورانه ایفا می‌کند؛ به نحوی که شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی، با بهره‌گیری از منابع محدود و توسعه راهکارهای خلاقانه، قادر به ارتقای عملکرد نوآورانه خود حتی تحت شرایط محدودیت منابع هستند. افزون بر این، نتایج حاکی از آن هستند که بریکولاژ کارآفرینانه به&lrm; عنوان یک متغیر تعدیل‌کننده، اثر رهبری پایدارگرا بر اشتراک دانش را تقویت می‌نماید. این یافته بیانگر آن است که رویکرد بریکولاژ، مبتنی بر استفاده خلاقانه و بهینه از منابع در دسترس، سهم چشمگیری در بهبود بهره‌وری فرآیندهای دانشی در شرکت‌های مذکور دارد. در نهایت، بررسی فرضیه‌های میانجی‌گری آشکار ساخت که رهبری پایدارگرا، از طریق ارتقای تعاملات دانشی، زمینه لازم برای تحقق نوآوری‌های مقتصد را فراهم می‌آورد. این مجموعه از نتایج، اهمیت مدیریت مبتنی بر پایداری، یادگیری سازمانی و بهره‌برداری خلاقانه از منابع محدود را در ارتقای رقابت‌پذیری و توسعه پایدار شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان کشاورزی برجسته می‌سازد.</div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Background: In many developing economies, crises, resource constraints, and economic recession have heightened sensitivity to costs and the need for optimal resource management. In this context, adopting frugal approaches has gained increasing importance—not only in individuals’ daily lives, but especially in sectors such as agriculture—as a fundamental strategy to address these challenges. Agricultural technology-based and knowledge-based companies have emerged to facilitate the sustainable conversion of knowledge into wealth and create value in the agricultural sector. These companies can support the development of a knowledge-based economy and help move toward sustainable development in Iran’s agricultural sector. However, a significant portion of efforts to develop agricultural technologies face numerous barriers and challenges, mainly due to the inherent complexity of innovation and the high costs associated with these processes. Under such circumstances, frugal innovation represents a strategic approach that not only offers an effective response to resource limitations in agriculture but can also contribute to improving farmers’ quality of life and enhancing the livelihoods of low-income rural populations. These innovations can address neglected or insufficiently served needs of farmers. Given that agricultural knowledge-based companies often face limitations in human and financial resources, as well as insufficient managerial expertise, the development and promotion of frugal innovation can play a key role in their sustainability and survival. Sustainability-oriented leadership, which balances the economic, environmental, and social objectives of the organization, is regarded as the most effective leadership style to strengthen this type of innovation under resource constraints. Accordingly, the present study aims to investigate the effect of sustainability-oriented leadership on frugal innovation through the mediating role of diverse internal and external knowledge sharing and the moderating role of entrepreneurial bricolage. Methods: The statistical population of the study consisted of managers of knowledge-based and agricultural technology companies located in the Science and Technology Park of Ferdowsi University of Mashhad and the Technology, Agriculture, Natural Resources, and Food Industries Village of Khorasan Razavi. Their number totaled 160 as of the end of April 2025. A simple random sampling method was used to select a sample of 114 individuals based on the Morgan Table. Data were collected using a questionnaire derived from the studies of McCann & Holt (2010), Ye et al. (2016), Davidsson et al. (2017), and Rossetto et al. (2017). The face validity of the questionnaire was confirmed by academic experts and university professors. Its convergent and discriminant validity were confirmed using the Fornell and Larcker criterion and the HTMT ratio, respectively. The reliability of the questionnaire was verified based on Cronbach's alpha coefficients and composite reliability. Descriptive statistical analyses were conducted using SPSS version 27. Given the non-normal distribution of data—as determined by the Kolmogorov-Smirnov test—the variance-based structural equation modeling (SEM) approach was employed to test the research hypotheses. Results: With a 95% confidence level, the results showed that sustainability-oriented leadership had a direct and significant impact on internal and external diverse knowledge sharing, with t-values of 4.782 and 4.733, respectively. Additionally, entrepreneurial bricolage moderated these relationships, with t-values of 2.409 and 1.986, respectively. A positive and significant influence of both internal and external knowledge sharing was also found on frugal innovation, with t-values of 5.271 and 7.927, respectively. Finally, the findings revealed that sustainability-oriented leadership had a significant effect on frugal innovation through the mediating role of internal diverse knowledge sharing (t = 4.495), and its effect was also confirmed through external diverse knowledge sharing (t = 5.401). Conclusion: The conceptual model of the study was confirmed based on the findings. Sustainability-oriented leaders in agricultural knowledge-based companies, by emphasizing long-term values and environmental and social responsibility, facilitate knowledge-based interactions both within and outside the organization. Furthermore, access to knowledge from various sources is vital for fostering idea generation. In this regard, companies are able to improve their innovative performance under resource-constrained conditions by leveraging limited resources and developing creative solutions. Furthermore, the results indicate that entrepreneurial bricolage acts as a moderating variable that strengthens the relationship between sustainable-oriented leadership and knowledge sharing. This suggests that the bricolage approach—which relies on the creative use of available resources—plays a significant role in enhancing the efficiency of knowledge processes in such organizations. Finally, the mediation tests demonstrate that sustainable-oriented leadership, through the enhancement of knowledge interactions, creates the necessary foundation for achieving frugal innovation. These results highlight the importance of sustainability-oriented management, organizational learning, and the creative utilization of scarce resources in agricultural technology and knowledge-based firms.  </div> اشتراک دانش متنوع, بریکولاژ کارآفرینانه, جهت‌گیری رهبری پایدارگرا, شرکت‌های دانش‌بنیان, نوآوری مقصد Diversified Knowledge Sharing, Entrepreneurial Bricolage, Sustainable Oriented Leadership, Frugal Innovation, Knowledge-Based Companies 158 172 http://jea.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-743-2&slc_lang=fa&sid=1 Farzaneh Alizadeh Toosi فرزانه علیزاده طوسی farzaneh.alizadeh.tousi@imamreza.ac.ir 10031947532846005791 10031947532846005791 No Imam Reza International University, Mashhad, Iran گروه مدیریت بازرگانی، گرایش استراتژیک، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران Saeed Jafari Titkanloo سعید جعفری تیتکانلو s_jafari_t@imamreza.ac.ir 10031947532846005792 10031947532846005792 Yes Management Department, Imam Reza International University, Mashhad, Iran گروه مدیریت، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران