Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture

fa فراتر از منطق مالی: تبیین رفتاری و انگیزشی تمایل فرشتگان کسب‌وکار به سرمایه‌گذاری در گردشگری روستایی Beyond Financial Rationality: A Behavioral and Motivational Explanation of Business Angels’ Investment Intentions in Rural Tourism کارآفرینی در کشاورزی کارآفرینی در کشاورزی پژوهشي Research  مقدمه و هدف گردشگری روستایی در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از کارآمدترین رویکردها برای توسعه پایدار، ایجاد اشتغال محلی، کاهش فقر و حفظ سرمایه‌های فرهنگی و طبیعی مناطق روستایی مطرح شده است. اتکا به ظرفیت‌های بومی، جذابیت‌های فرهنگی و طبیعت، این نوع گردشگری را به ابزاری موثر برای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی جوامع روستایی تبدیل کرده است. با این‌حال، توسعه گردشگری روستایی در بسیاری از کشورها، به‌ویژه ایران، با چالش‌هایی همچون محدودیت منابع مالی، ضعف زیرساخت‌ها و نبود حمایت‌های نهادی روبه‌رو است. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری فرشتگان کسب‌وکار به‌عنوان منبعی انعطاف‌پذیر، سریع و انگیزه‌محور می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری و رشد کسب‌وکارهای گردشگری روستایی ایفا کند. فرشتگان کسب‌وکار برخلاف سرمایه‌گذاران نهادی، علاوه بر تامین مالی، تجربه مدیریتی، شبکه‌های ارتباطی و راهنمایی‌های راهبردی را نیز در اختیار کارآفرینان قرار می‌دهند. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که رفتار و تصمیم‌گیری فرشتگان کسب‌وکار نه‌تنها تحت تاثیر ارزیابی مالی، بلکه شدیداً از ویژگی‌های شخصیتی، انگیزه‌های غیرمالی و حتی سوگیری‌های شناختی تاثیر می‌پذیرد. همچنین در حوزه گردشگری روستایی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و محیطی نیز ممکن است نقش مهمی در شکل‌گیری رفتار سرمایه‌گذاری داشته باشند. باوجوداین، پژوهش‌های اندکی به تحلیل جامع نقش هم‌زمان عوامل اقتصادی، انگیزشی، روان‌شناختی و محیطی بر قصد سرمایه‌گذاری فرشتگان پرداخته‌اند. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل فرشتگان کسب‌وکار به سرمایه‌گذاری در طرح‌های کارآفرینانه گردشگری روستایی است. برای این منظور، بر اساس مرور گسترده ادبیات و مطالعات پیشین، مدلی مفهومی با شش سازه کلیدی شامل ارزش ایده، قابلیت اقتصادی طرح، مشوق‌ها و انگیزه‌ها، ویژگی‌های شخصیتی، سوگیری‌های ادراکی و موانع محیطی تدوین شد. این مدل با استفاده از داده‌های تجربی آزمون و اعتبارسنجی گردید. مواد و روش‌ها این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کمّی و توصیفی–تحلیلی است. برای آزمون مدل مفهومی، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (SEM-PLS) استفاده شد که برای نمونه‌های نسبتاً کوچک و مدل‌های پیچیده مناسب است. جامعه پژوهش شامل فرشتگان کسب‌وکار، سرمایه‌گذاران خرد فعال در گردشگری و کارآفرینان دارای تجربه سرمایه‌گذاری غیررسمی در کسب‌وکارهای روستایی بود. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری شد و پس از غربال‌گری، ۱۰۰ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از یک پانل متخصصان تایید شد. همچنین، پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و شاخص‌های پایایی ترکیبی مورد بررسی و تایید قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها، ابتدا مدل اندازه‌گیری از نظر روایی و پایایی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس برازش مدل ساختاری با استفاده از شاخص SRMR  بررسی شد. همچنین شاخص‌های ضریب تعیین (R²) و اعتبار پیش‌بین (Q²) برای ارزیابی توان پیش‌بینی مدل محاسبه شدند. در نهایت، فرضیه‌ها با استفاده از روش بوت‌استرپ آزمون شدند. یافته‌ها نتایج تحلیل‌های کمّی نشان داد که در میان شش متغیر مطالعه‌شده، چهار متغیر ارزش ایده، مشوق‌ها و انگیزه‌ها، ویژگی‌های شخصیتی و سوگیری‌های ادراکی اثر معناداری بر قصد سرمایه‌گذاری فرشتگان کسب‌وکار در گردشگری روستایی دارند. بر اساس یافته‌ها، ارزش ایده کسب‌وکار یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر تصمیم سرمایه‌گذاری است. نوآوری، تناسب ایده با ظرفیت‌های فرهنگی-اقلیمی روستا، امکان خلق ارزش اجتماعی و پتانسیل تاثیرگذاری محلی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی فرشتگان شناخته شد. این نتیجه با یافته‌های مطالعات پیشین همسوست که تاکید دارند ارزش ذاتی و نوآورانه ایده نقش محوری در غربالگری اولیه طرح‌ها دارد. همچنین مشوق‌ها و انگیزه‌ها -اعم از مالی و غیرمالی- اثر مثبت و معناداری نشان دادند. انگیزه‌های غیرمالی نظیر کمک به توسعه روستایی، کسب اعتبار اجتماعی، لذت از مشارکت در فرایند کارآفرینی و یادگیری، نقش مهمی در تصمیم‌گیری فرشتگان دارند. نیرومندترین پیش‌بینی‌کننده رفتار سرمایه‌گذاری، ویژگی‌های شخصیتی فرشتگان کسب‌وکار بود. ویژگی‌هایی مانند وظیفه‌شناسی، ثبات هیجانی، تجربه‌پذیری و برون‌گرایی بیشترین نقش را در تمایل آن‌ها به سرمایه‌گذاری داشت. از سوی دیگر، سوگیری‌های ادراکی اثر منفی و معناداری داشتند. خوش‌بینی افراطی، اعتمادبه‌نفس بیش‌ازحد، یا تکیه بر تجربه‌های محدود می‌تواند ارزیابی درست ریسک را مختل کند و تمایل به سرمایه‌گذاری را کاهش دهد. در مقابل، قابلیت اقتصادی و سودآوری طرح و موانع محیطی دارای اثر معنادار نبودند. این یافته برخلاف انتظار نظریه‌های مالی کلاسیک است، اما با پژوهش‌های جدیدی که نشان می‌دهند در مراحل اولیه سرمایه‌گذاری، عوامل انگیزشی و روان‌شناختی بیش از شاخص‌های مالی نقش دارند، همسوست. همچنین به نظر می‌رسد فرشتگان کسب‌وکار در ایران در مواجهه با محیط‌های پرریسک و غیرشفاف گردشگری روستایی، بیشتر بر شهود، ارزش‌های شخصی و انگیزه‌های اجتماعی تکیه می‌کنند تا تحلیل‌های اقتصادی. نتیجه‌گیری یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تصمیم‌گیری فرشتگان کسب‌وکار در حوزه گردشگری روستایی ایران، ماهیتی چندبعدی، فردمحور و انگیزه‌گرا دارد. برخلاف مدل‌های اقتصادی که سودآوری و شرایط محیطی را تعیین‌کننده می‌دانند، نتایج حاضر بیانگر نقش مسلط ویژگی‌های شخصیتی، انگیزه‌های چندسطحی، ارزش ایده و سوگیری‌های ادراکی در تمایل سرمایه‌گذاری است. بنابراین، نگاه غالب در این زمینه باید از «مدل‌های صرفاً مالی» به «مدل‌های رفتاری-انگیزشی» تغییر یابد. از منظر کاربردی، نتایج می‌تواند راهنمای ارزشمندی برای سیاست‌گذاران و مدیران توسعه روستایی باشد. طراحی مشوق‌های غیرمالی، ایجاد شبکه‌های فرشتگان محلی، ارایه آموزش‌های تخصصی درباره بازار گردشگری، کاهش عدم شفافیت محیطی و تولید طرح‌های نوآورانه می‌تواند مشارکت فرشتگان کسب‌وکار را افزایش دهد. همچنین کارآفرینان می‌توانند با تقویت ارزش ایده، تبیین اهداف اجتماعی و ایجاد ارتباط موثر با فرشتگان، شانس جذب سرمایه را افزایش دهند. در مجموع، پژوهش حاضر با ارایه مدلی جامع و مبتنی بر ادبیات نوین، شکاف موجود در مطالعات سرمایه‌گذاری فرشتگان کسب‌وکار در گردشگری روستایی را پر می‌کند و مسیرهای تازه‌ای برای توسعه این حوزه ارایه می‌دهد. Introduction and Purpose: In recent decades, rural tourism has emerged as one of the most effective approaches for sustainable development, local employment generation, poverty alleviation, and preservation of cultural and natural assets in rural areas. By leveraging local capacities, cultural attractions, and natural resources, rural tourism serves as an effective tool for the economic and social empowerment of rural communities. However, the development of rural tourism in many countries, particularly in Iran, faces challenges such as limited financial resources, weak infrastructure, and lack of institutional support. In this context, angel investment, as a flexible, timely, and incentive-driven funding source, can play a crucial role in the establishment and growth of rural tourism ventures. Unlike institutional investors, angel investors not only provide financial support but also offer managerial experience, networks, and strategic guidance to entrepreneurs. Recent research indicates that the behavior and decision-making of angel investors are influenced not only by financial evaluation but also significantly by personality traits, non-financial motivations, and even cognitive biases. Moreover, in rural tourism, cultural, social, and environmental factors may also play an important role in shaping investment behavior. Despite this, few studies have comprehensively analyzed the simultaneous role of economic, motivational, psychological, and environmental factors in angel investors’ investment intentions. Therefore, the primary objective of the present study is to identify and analyze the factors influencing angel investors’ intention to invest in rural tourism entrepreneurial projects. Based on an extensive literature review and previous studies, a conceptual model with six key constructs—including idea value, economic feasibility of the project, incentives and motivations, personality traits, perceptual biases, and environmental barriers—was developed and empirically tested. Materials and Methods: This study is applied in purpose and quantitative in nature, adopting a descriptive–analytical approach. To test the conceptual model, structural equation modeling with partial least squares (SEM-PLS) was used, which is suitable for relatively small samples and complex models. The population included angel investors, active micro-investors in tourism, and entrepreneurs with informal investment experience in rural ventures. Data were collected through a researcher-developed questionnaire, and after screening, 100 valid questionnaires were analyzed. Content validity was confirmed through expert panel review, and reliability was assessed using Cronbach’s alpha and composite reliability indices. For data analysis, the measurement model was first evaluated for validity and reliability. The structural model fit was then assessed using the SRMR index. Additionally, R² and Q² indicators were calculated to evaluate the model’s predictive capability. Finally, hypotheses were tested using the bootstrap method. Findings: Quantitative analysis revealed that among the six studied variables, four—idea value, incentives and motivations, personality traits, and perceptual biases—had a significant effect on angel investors’ intention to invest in rural tourism. Idea value emerged as one of the most influential factors in investment decisions. Key evaluation criteria for angels included innovation, alignment of the idea with cultural–environmental capacities of the village, potential for social value creation, and local impact. These findings align with prior studies emphasizing that intrinsic and innovative idea value plays a central role in initial screening. Incentives and motivations, both financial and non-financial, also showed positive and significant effects. Non-financial motivations, such as contributing to rural development, gaining social recognition, enjoyment from participating in the entrepreneurial process, and learning opportunities, play a crucial role in angels’ decision-making. Personality traits of angel investors were the strongest predictor of investment behavior; traits such as conscientiousness, emotional stability, openness to experience, and extraversion were most influential in their willingness to invest. In contrast, perceptual biases had a significant negative effect. Over-optimism, overconfidence, or reliance on limited experience can impair accurate risk assessment and reduce investment intention. On the other hand, economic feasibility and project profitability, as well as environmental barriers, were not significant, which contrasts with classical financial theory but aligns with recent research suggesting that in early-stage investments, motivational and psychological factors outweigh financial indicators. It also appears that Iranian angel investors, when facing risky and opaque rural tourism environments, rely more on intuition, personal values, and social motivations than on economic analyses. Conclusion: The study’s findings indicate that decision-making by angel investors in rural tourism in Iran is multidimensional, individual-centered, and motivation-driven. Contrary to economic models that emphasize profitability and environmental conditions, the present results highlight the dominant role of personality traits, multi-level motivations, idea value, and perceptual biases in shaping investment intention. Therefore, the prevailing perspective in this domain should shift from “purely financial models” to “behavioral–motivational models.” From a practical standpoint, the results provide valuable guidance for policymakers and rural development managers. Designing non-financial incentives, establishing local angel networks, providing specialized training on the tourism market, reducing environmental uncertainty, and generating innovative project ideas can enhance angel investors’ participation. Entrepreneurs can also increase their chances of attracting investment by strengthening idea value, clarifying social objectives, and establishing effective communication with angels. Overall, this study offers a comprehensive, literature-based model that addresses gaps in angel investment research in rural tourism and proposes new pathways for development in this field.   انگیزه‌های چندسطحی, تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران, توسعه پایدار روستایی, سوگیری‌های شناختی, قصد مشارکت, مدل‌سازی معادلات ساختاری, ویژگی‌های شخصیتی Multi-level Motivations, Investment Decision-Making, Rural Sustainable Development, Cognitive Biases, Participation Intention, Structural Equation Modeling (SEM), Personality Traits 0 0 http://jea.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-505-4&slc_lang=fa&sid=1 Saeid Karimi سعید کریمی skarimi@basu.ac.ir 10031947532846005845 10031947532846005845 Yes Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا Saba Ahmadi صبا احمدی saba.ahmadi@alumni.ut.ac.ir 10031947532846005846 10031947532846005846 No Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا Maryam Mahmoudi مریم محمودی m.mahmoudi@areeo.ac.ir 10031947532846005847 10031947532846005847 No Seed and Plant Improvement Institute موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر