بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
2- دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
3- دکتری کارآفرینی، مرکز کارآفرینی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
2- دانشجوی دکتری گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
3- دکتری کارآفرینی، مرکز کارآفرینی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
چکیده: (32 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: امروز جوامع بشری با چالشهای متفاوتی از جمله تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، تخریب محیط زیست و تأمین امنیت غذایی رو بهرو میباشند. یکی از رویکردهایی که در دهههای اخیر برای کاهش اثرات منفی عوامل اقلیمی و ارتقای بهرهوری تولیدات کشاورزی مطرح شده، استفاده از پوششهای توری است که با ایجاد شرایط خرداقلیمی مطلوب، باعث بهبود شرایط کشت و رشد گیاهان میشوند. بنابراین نقش اثر خرداقلیمی پوششهای توری در کشت سویا، پتانسیل افزایش عملکرد در واحد سطح و به تبع آن افزایش میزان درآمد، بهبود وضعیت کسب و کار و افزایش رونق اقتصادی برای کشاورزان را بههمراه خواهد داشت.
مواد و روشها: بهمنظور ارزیابی اثر خرداقلیمی پوششهای توری بر عملکرد کمی و کیفی سویا و درآمد کشاورزان، آزمایش بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. منطقه مورد مطالعه در موقعیت جغرافیایی با طول و عرض بهترتیب با (53° 00´ E) و (36° 33´ N) واقع شده است. شرایط آب و هوایی محل آزمایش براساس سیستم طبقهبندی اقلیمی گسترش یافته دومارتن، معتدل مرطوب میباشد. از تیمارهای آزمایش شامل (بدون پوشش توری (شاهد)، پوششهای توری %30، 50% و 80% ممانعت از عبور نور) بود. روش آبیاری سطحی بوده و از تانسیومتر برای پایش رطوبت خاک استفاده شد. بدین ترتیب زمانی که رطوبت خاک به 70 درصد میرسید (SWC=70)، آبیاری انجام میگرفت. برای ارزیابی عملکرد کمی سویا، صفاتی از جمله؛ ارتفاع گیاه، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، زیستتوده، شاخص برداشت و عملکرد دانه اندازه گیری شد و برای عملکرد کیفی محتوای پروتئین محلول و میزان روغن دانه مورد سنجش قرار گرفت. میزان بهرهوری آب نیز در حالتهای (بهرهوری آب بر حسب آبیاری) WPI، (بهرهوری آب بر حسب مجموع بارندگی و آبیاری) WPI+P و (بهرهوری بر حسب تبخیر) WPET یررسی شد. ارزیابی اقتصادی پوششهای توری در کشت سویا نیز با استفاده از شاخصهای NBPD، BPD و نسبتهای P/C و B/C انجام گرفت.
نتایج و بحث: بر پایه یافتهها، افزایش شدت سایهدهی در پوششهای توری، کاهش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و زیستتوده را بههمراه داشت. بهطوریکه بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف در تیمار پوشش توری 30% مشاهده شد اما با افزایش شدت سایهدهی در پوششهای 50% و 80%، دچار کاهش قابل توجهی شد. همچنین نتایج نشانداد که بیشترین و کمترین میانگین زیستتوده درپوشش های توری 30% و 80% به ترتیب برابر 5500 و 3800 کیلوگرم در هکتار بود. ارتباط عملکرد دانه و زیستتوده سویا نشان از وجود رابطهی مستقیم و مثبت بین زیست توده و عملکرد دانه بود. که درنهایت، منجر به کاهش چشمگیری در عملکرد دانه گردید (وجود همبستگی مثبت میان اجزای عملکرد با عملکرد دانه). در مقابل، بیشترین میانگین ارتفاع گیاه در تیمار پوشش توری 80% مشاهده شد که نسبت به پوششهای توری 30% و 50%، میزان عملکرد دانه کمتری را بهخود اختصاص داد. همچنین بیشترین مقدار شاخص برداشت مربوط به تیمارهای پوشش توری 80% و 50% به ترتیب با 4/23 و 6/23 درصد بود و کمترین مقدار آن در تیمار شاهد با 3/19 درصد مشاهده شد. (وجود همبستگی منفی ارتفاع گیاه و شاخص برداشت با عملکرد دانه). همچنین نتایج بیانگر آن بود که عملکرد دانه در پوشش توری 30% نسبت به تیمار شاهد (7/1066 کیلوگرم در هکتار) با افزایش 10 درصدی همراه بود. در حالیکه، عملکرد دانه در پوششهای توری %50 و %80 بهترتیب 9 و 16 درصد کاهش یافت. بیشترین محتوای پروتئین محلول مربوط به تیمارهای شاهد و پوشش توری 30% با 8/41 و 4/41 میکرو گرم بر گرم بود و بالاترین میزان روغن دانه در تیمار پوشش توری 30% با 93/0 درصد مشاهده شد. این در حالی بود که کمترین میزان پروتئین محلول و میزان روغن دانه را تیمار پوشش توری 80%، بهترتیب با 2/32 میکرو گرم بر گرم و 78/0 درصد بهخود اختصاص داد. همچنین نتایج حاکی از برتری تیمار پوشش توری 30% در میزان بهرهوری آب WPI، WPI+P و WPET در مقایسه با سایر تیمارها بویژه تیمار شاهد بود. در واقع، کاهش چشمگیر عملکرد دانه در تیمارهای پوشش توری 50% و 80% بهقدری بود که حتی با کاهش میزان آب مصرفی (آبیاری)، بازهم میزان بهرهوری کمتری را در مقایسه با تیمار پوشش توری 30، نشان دادند. اما در مقایسه با تیمار شاهد، میزان بهرهوری آب بویژه در حالتهای WPI و WPI+P بالاتر بود. براساس نتایج، بیشترین مقدار شاخصهای NBPD و BPD در پوشش توری30%، بهترتیب با 804653 و 819163 میلیون ریال بر متر مکعب مشاهده شد. همچنین بیشترین مقدار نسبتهای P/C و B/C مربوط به پوشش توری 30% بود و کمترین آنها نیز در تیمار شاهد مشاهده شد.
نتیجهگیری: سایهدهی با پوششهای توری مختلف، عملکرد کمی و کیفی سویا را بهطور قابل توجه و چشمگیری تحت تأثیر قرار داده و نتایج متفاوتی را نشان دادند. بهطوریکه در مقایسه با تیمار شاهد، پوشش توری 30% با افزایش عملکرد دانه برتری محسوسی را نسبت به پوششهای توری 50% و 80% داشت. همچنین بیشترین میزان بهرهوری آب نیز در شرایطی حاصل گردید که از پوشش توری 30% استفاده شد. ارزیابی شاخصهای اقتصادی کاربرد پوششهای توری، نیز دال بر برتری پوشش توری 30% در مقایسه یا سایر تیمارها بود. بنابراین میتوان اینگونه اظهار داشت که بهرهگیری از پوشش توری 30% در کشت سویا میتواند با تغییر در خرداقلیم پیرامون گیاه، راهکاری راهبردی و در عین حال ساده و عملیاتی در راستای افزایش تولید در واحد سطح، ارتقاء درآمد کشاورزان و دستیابی به تولید پایدار باشد.
مقدمه و هدف: امروز جوامع بشری با چالشهای متفاوتی از جمله تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، تخریب محیط زیست و تأمین امنیت غذایی رو بهرو میباشند. یکی از رویکردهایی که در دهههای اخیر برای کاهش اثرات منفی عوامل اقلیمی و ارتقای بهرهوری تولیدات کشاورزی مطرح شده، استفاده از پوششهای توری است که با ایجاد شرایط خرداقلیمی مطلوب، باعث بهبود شرایط کشت و رشد گیاهان میشوند. بنابراین نقش اثر خرداقلیمی پوششهای توری در کشت سویا، پتانسیل افزایش عملکرد در واحد سطح و به تبع آن افزایش میزان درآمد، بهبود وضعیت کسب و کار و افزایش رونق اقتصادی برای کشاورزان را بههمراه خواهد داشت.
مواد و روشها: بهمنظور ارزیابی اثر خرداقلیمی پوششهای توری بر عملکرد کمی و کیفی سویا و درآمد کشاورزان، آزمایش بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. منطقه مورد مطالعه در موقعیت جغرافیایی با طول و عرض بهترتیب با (53° 00´ E) و (36° 33´ N) واقع شده است. شرایط آب و هوایی محل آزمایش براساس سیستم طبقهبندی اقلیمی گسترش یافته دومارتن، معتدل مرطوب میباشد. از تیمارهای آزمایش شامل (بدون پوشش توری (شاهد)، پوششهای توری %30، 50% و 80% ممانعت از عبور نور) بود. روش آبیاری سطحی بوده و از تانسیومتر برای پایش رطوبت خاک استفاده شد. بدین ترتیب زمانی که رطوبت خاک به 70 درصد میرسید (SWC=70)، آبیاری انجام میگرفت. برای ارزیابی عملکرد کمی سویا، صفاتی از جمله؛ ارتفاع گیاه، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، زیستتوده، شاخص برداشت و عملکرد دانه اندازه گیری شد و برای عملکرد کیفی محتوای پروتئین محلول و میزان روغن دانه مورد سنجش قرار گرفت. میزان بهرهوری آب نیز در حالتهای (بهرهوری آب بر حسب آبیاری) WPI، (بهرهوری آب بر حسب مجموع بارندگی و آبیاری) WPI+P و (بهرهوری بر حسب تبخیر) WPET یررسی شد. ارزیابی اقتصادی پوششهای توری در کشت سویا نیز با استفاده از شاخصهای NBPD، BPD و نسبتهای P/C و B/C انجام گرفت.
نتایج و بحث: بر پایه یافتهها، افزایش شدت سایهدهی در پوششهای توری، کاهش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و زیستتوده را بههمراه داشت. بهطوریکه بیشترین میانگین تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف در تیمار پوشش توری 30% مشاهده شد اما با افزایش شدت سایهدهی در پوششهای 50% و 80%، دچار کاهش قابل توجهی شد. همچنین نتایج نشانداد که بیشترین و کمترین میانگین زیستتوده درپوشش های توری 30% و 80% به ترتیب برابر 5500 و 3800 کیلوگرم در هکتار بود. ارتباط عملکرد دانه و زیستتوده سویا نشان از وجود رابطهی مستقیم و مثبت بین زیست توده و عملکرد دانه بود. که درنهایت، منجر به کاهش چشمگیری در عملکرد دانه گردید (وجود همبستگی مثبت میان اجزای عملکرد با عملکرد دانه). در مقابل، بیشترین میانگین ارتفاع گیاه در تیمار پوشش توری 80% مشاهده شد که نسبت به پوششهای توری 30% و 50%، میزان عملکرد دانه کمتری را بهخود اختصاص داد. همچنین بیشترین مقدار شاخص برداشت مربوط به تیمارهای پوشش توری 80% و 50% به ترتیب با 4/23 و 6/23 درصد بود و کمترین مقدار آن در تیمار شاهد با 3/19 درصد مشاهده شد. (وجود همبستگی منفی ارتفاع گیاه و شاخص برداشت با عملکرد دانه). همچنین نتایج بیانگر آن بود که عملکرد دانه در پوشش توری 30% نسبت به تیمار شاهد (7/1066 کیلوگرم در هکتار) با افزایش 10 درصدی همراه بود. در حالیکه، عملکرد دانه در پوششهای توری %50 و %80 بهترتیب 9 و 16 درصد کاهش یافت. بیشترین محتوای پروتئین محلول مربوط به تیمارهای شاهد و پوشش توری 30% با 8/41 و 4/41 میکرو گرم بر گرم بود و بالاترین میزان روغن دانه در تیمار پوشش توری 30% با 93/0 درصد مشاهده شد. این در حالی بود که کمترین میزان پروتئین محلول و میزان روغن دانه را تیمار پوشش توری 80%، بهترتیب با 2/32 میکرو گرم بر گرم و 78/0 درصد بهخود اختصاص داد. همچنین نتایج حاکی از برتری تیمار پوشش توری 30% در میزان بهرهوری آب WPI، WPI+P و WPET در مقایسه با سایر تیمارها بویژه تیمار شاهد بود. در واقع، کاهش چشمگیر عملکرد دانه در تیمارهای پوشش توری 50% و 80% بهقدری بود که حتی با کاهش میزان آب مصرفی (آبیاری)، بازهم میزان بهرهوری کمتری را در مقایسه با تیمار پوشش توری 30، نشان دادند. اما در مقایسه با تیمار شاهد، میزان بهرهوری آب بویژه در حالتهای WPI و WPI+P بالاتر بود. براساس نتایج، بیشترین مقدار شاخصهای NBPD و BPD در پوشش توری30%، بهترتیب با 804653 و 819163 میلیون ریال بر متر مکعب مشاهده شد. همچنین بیشترین مقدار نسبتهای P/C و B/C مربوط به پوشش توری 30% بود و کمترین آنها نیز در تیمار شاهد مشاهده شد.
نتیجهگیری: سایهدهی با پوششهای توری مختلف، عملکرد کمی و کیفی سویا را بهطور قابل توجه و چشمگیری تحت تأثیر قرار داده و نتایج متفاوتی را نشان دادند. بهطوریکه در مقایسه با تیمار شاهد، پوشش توری 30% با افزایش عملکرد دانه برتری محسوسی را نسبت به پوششهای توری 50% و 80% داشت. همچنین بیشترین میزان بهرهوری آب نیز در شرایطی حاصل گردید که از پوشش توری 30% استفاده شد. ارزیابی شاخصهای اقتصادی کاربرد پوششهای توری، نیز دال بر برتری پوشش توری 30% در مقایسه یا سایر تیمارها بود. بنابراین میتوان اینگونه اظهار داشت که بهرهگیری از پوشش توری 30% در کشت سویا میتواند با تغییر در خرداقلیم پیرامون گیاه، راهکاری راهبردی و در عین حال ساده و عملیاتی در راستای افزایش تولید در واحد سطح، ارتقاء درآمد کشاورزان و دستیابی به تولید پایدار باشد.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
