دوره 13، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1405 )
جلد 13 شماره 1 صفحات 139-116 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kheirandish M. (2026). Digital Transformation and the Entrepreneurial Ecosystem: Pathways to Achieving Sustainable Competitive Advantage in Agriculture. J Entrepreneurial Strategies Agric. 13(1), 116-139. doi:10.61882/jea.2026.458
URL: http://jea.sanru.ac.ir/article-1-458-fa.html
URL: http://jea.sanru.ac.ir/article-1-458-fa.html
خیراندیش مسعود.(1405). تحول دیجیتال و اکوسیستم کارآفرینی: مسیرهای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در کشاورزی راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی 13 (1) :139-116 10.61882/jea.2026.458
گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران
چکیده: (467 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: بخش کشاورزی در سراسر جهان با چالشی بی‌سابقه و چندوجهی روبرو است که نیازمند تحولی بنیادین در رویکردها و شیوه‌های اجرایی است. پیش‌بینی‌ها حاکی از افزایش قابل توجه تقاضای جهانی برای غذا تا سال ۲۰۵۰ هستند، درحالی‌که این بخش حیاتی، که معیشت میلیاردها نفر به آن وابسته است، تحت فشار شدید تغییرات اقلیمی و تخریب منابع طبیعی قرار دارد. شیوه‌های کشاورزی سنتی، با ناکارآمدی‌های ذاتی و پیامدهای زیست‌محیطی، پایداری سیستم‌های غذایی و جوامع روستایی را تهدید می‌کنند. این آسیب‌پذیری نیاز به راهکارهای نوآورانه پایدار را برجسته می‌سازد. در پاسخ، مفهوم «کارآفرینی پایدار کشاورزی» (SAE) به‌عنوان پارادایم تحول‌آفرین ظهور کرده است. SAE فراتر از تولید رفته است و بر مدیریت فرصت‌ها در زنجیره ارزش با تمرکز بر تعادل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تأکید دارد. دستیابی به SAE نیازمند تحول دیجیتال (IoT، AI، بلاک‌چین) برای بهره‌وری و اکوسیستم حمایتی (سیاست‌ها، مالی) است. اما ادبیات شکاف‌هایی دارد: عدم تحلیل یکپارچه تحول دیجیتال و اکوسیستم در SCA؛ تمرکز جغرافیایی محدود؛ و کم‌توجهی به جنسیت، جایی که زنان موانع بیشتری مواجه‌اند. این مرور به سؤال اصلی پاسخ می‌دهد: چگونه تعامل تحول دیجیتال و اکوسیستم کارآفرینی مسیرهای SCA را برای کارآفرینان کشاورزی (با ابعاد جنسیتی) شکل می‌دهد؟ اهداف فرعی: (۱) شناسایی فناوری‌ها و تأثیر بر پایداری؛ (۲) بررسی نقش اکوسیستم؛ (۳) چارچوب مفهومی مسیرها. نوآوری: ادغام جریان‌ها و تمرکز جنسیتی.
مواد و روش ها: روش‌شناسی این پژوهش یک مرور نظام‌مند ادبیات جامع (SLR) است که بر اساس چارچوب دقیق دستورالعمل‌های PRISMA طراحی و اجرا شد. این رویکرد برای اطمینان از شفافیت، تکرارپذیری و کاهش سوگیری در شناسایی و سنتز شواهد موجود اتخاذ گردید. فرآیند جستجو و انتخاب مطالعات شامل جستجوی جامع در سه پایگاه داده اصلی علمی شامل Scopus، Web of Science و CAB Abstracts بود. جستجوی تکمیلی نیز از طریق Google Scholar و روش گلوله برفی انجام شد. مطالعات منتشر شده از ابتدای سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۲۵ (زمان نهایی انجام جستجو در پایگاه‌های داده) مد نظر قرار گرفتند. این بازه زمانی طولانی به منظور ردیابی دقیق گذار از کشاورزی سنتی به پارادایم‌های دیجیتال و همچنین پوشش رشد تصاعدی انتشارات در حوزه تحول دیجیتال پس از سال ۲۰۲۰ انتخاب شد. رشته‌های جستجو بر اساس ترکیب مفاهیم کلیدی پژوهش (کارآفرینی پایدار کشاورزی، تحول دیجیتال، اکوسیستم کارآفرینی و مزیت رقابتی پایدار) توسعه یافتند. فرآیند غربالگری شامل حذف موارد تکراری، ارزیابی عنوان و چکیده، و سپس ارزیابی متن کامل توسط دو پژوهشگر مستقل بود. ضریب توافق بین ارزیابان (کاپا) برای چکیده 0/87 و برای متن کامل 0/91 بود که نشان‌دهنده توافق بالا است. در نهایت، ۶۰ مقاله مرتبط برای سنتز نهایی انتخاب شدند. برای ادغام شواهد ناهمگون (کمی و کیفی)، از رویکرد سنتز موضوعی استفاده شد و نرم‌افزار NVivo برای تسهیل فرآیند کدگذاری و سازماندهی موضوعات به کار رفت. ارزیابی کیفیت با ابزارMMAT انجام شد و داده‌ها با فرم استاندارد شامل اطلاعات کتابشناختی، زمینه مطالعه، روش‌شناسی، فناوری‌های کلیدی، موانع و تسهیل‌کننده‌ها استخراج شدند. سنتز در سه مرحله کدگذاری، سازماندهی موضوعات توصیفی و توسعه موضوعات تحلیلی انجام گرفت.
یافته ها: فناوری‌های دیجیتال (مانند اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی) به عنوان توانمندسازهای قدرتمندی برای افزایش بهره‌وری و پایداری شناسایی شدند. با این حال، پذیرش آن‌ها با موانع مهمی از جمله هزینه‌های بالا، شکاف مهارتی و کمبود زیرساخت مواجه است. تحلیل عمیق‌تر آشکار ساخت که مزیت رقابتی پایدار نه از خود فناوری، بلکه از هم‌افزایی میان فناوری، قابلیت‌های کارآفرینانه (سرمایه انسانی و اجتماعی) و یک اکوسیستم حمایتی (شامل سیاست‌ها، نهادهای مالی و خدمات ترویجی) نشأت می‌گیرد. این پژوهش مسیرهای متعددی را برای دستیابی به SCA شناسایی می‌کند، از جمله مسیر مبتنی بر بهره‌وری فناورانه، مسیر با اهرم اکوسیستم و دسترسی به بازار، و مدل مشارکتی کشاورزان خرد. تحلیل توزیع زمانی مقالات نشان‌دهنده رشد تصاعدی علاقه پژوهشی از سال ۲۰۲۰ به بعد است، با تمرکز جغرافیایی بر کشورهای آسیایی، به‌ویژه هند، اما مطالعاتی از آفریقا و اروپا نیز وجود دارند. از منظر روش‌شناختی، مطالعات کیفی و کمی به‌طور مساوی توزیع‌شده بودند. سنتز موضوعی پنج خوشه اصلی را شناسایی کرد: پذیرش فناوری نابرابر تحت تأثیر مقیاس مزرعه و زیرساخت؛ تأثیرات مثبت بر پایداری سه‌گانه (کاهش مصرف منابع، افزایش درآمد، توانمندسازی اجتماعی) با نگرانی‌هایی مانند جابجایی شغلی؛ موانع غالب مانند هزینه و شکاف دیجیتال، شدیدتر برای زنان؛ تسهیل‌کننده‌ها شامل آموزش و سیاست‌های حمایتی؛ و اکوسیستم کارآفرینی با ضعف عدم هماهنگی بین بازیگران. نتایج کمی و کیفی همگرایی بر اهمیت اکوسیستم و واگرایی بر تفاوت‌های زمینه‌ای را نشان دادند. همچنین، مطالعات موردی نشان‌دهنده موفقیت مدل‌های تعاونی دیجیتال در کاهش ریسک برای کشاورزان خرد بودند.
نتیجه گیری: دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در کارآفرینی کشاورزی نیازمند یک رویکرد سیستمی و انعطاف‌پذیر است که در آن، نوآوری دیجیتال در یک بستر اکوسیستمی حمایت‌کننده ریشه داشته باشد. این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه که این تعاملات پیچیده را مدل‌سازی می‌کند، به ادبیات نظری کمک می‌کند. تلویحات عملی برای کارآفرینان شامل لزوم اتخاذ رویکردی استراتژیک به فناوری و تعامل فعال با اکوسیستم است. برای سیاست‌گذاران، ضرورت تدوین سیاست‌های یکپارچه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های روستایی، و طراحی برنامه‌های حمایتی هدفمند برای غلبه بر شکاف دیجیتال و جنسیتی برجسته می‌شود. کارآفرینی پایدار کشاورزی دیجیتالی، پتانسیل دگرگون‌کننده‌ای برای ساختن سیستم‌های غذایی تاب‌آور و پایدار دارد. پیشنهاد می‌شود که پژوهش‌های آینده بر مطالعات تطبیقی و روش‌های ترکیبی تمرکز کنند تا تعمیم‌پذیری افزایش یابد. در نهایت، با تلاش هماهنگ ذی‌نفعان، می‌توان به توسعه روستایی فراگیر و امنیت غذایی دست یافت. علاوه بر این، ادغام فناوری‌های نوظهور، مانند یادگیری ماشین در پیش‌بینی بازار، می‌تواند فرصت‌های جدیدی را ایجاد کند.
مقدمه و هدف: بخش کشاورزی در سراسر جهان با چالشی بی‌سابقه و چندوجهی روبرو است که نیازمند تحولی بنیادین در رویکردها و شیوه‌های اجرایی است. پیش‌بینی‌ها حاکی از افزایش قابل توجه تقاضای جهانی برای غذا تا سال ۲۰۵۰ هستند، درحالی‌که این بخش حیاتی، که معیشت میلیاردها نفر به آن وابسته است، تحت فشار شدید تغییرات اقلیمی و تخریب منابع طبیعی قرار دارد. شیوه‌های کشاورزی سنتی، با ناکارآمدی‌های ذاتی و پیامدهای زیست‌محیطی، پایداری سیستم‌های غذایی و جوامع روستایی را تهدید می‌کنند. این آسیب‌پذیری نیاز به راهکارهای نوآورانه پایدار را برجسته می‌سازد. در پاسخ، مفهوم «کارآفرینی پایدار کشاورزی» (SAE) به‌عنوان پارادایم تحول‌آفرین ظهور کرده است. SAE فراتر از تولید رفته است و بر مدیریت فرصت‌ها در زنجیره ارزش با تمرکز بر تعادل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تأکید دارد. دستیابی به SAE نیازمند تحول دیجیتال (IoT، AI، بلاک‌چین) برای بهره‌وری و اکوسیستم حمایتی (سیاست‌ها، مالی) است. اما ادبیات شکاف‌هایی دارد: عدم تحلیل یکپارچه تحول دیجیتال و اکوسیستم در SCA؛ تمرکز جغرافیایی محدود؛ و کم‌توجهی به جنسیت، جایی که زنان موانع بیشتری مواجه‌اند. این مرور به سؤال اصلی پاسخ می‌دهد: چگونه تعامل تحول دیجیتال و اکوسیستم کارآفرینی مسیرهای SCA را برای کارآفرینان کشاورزی (با ابعاد جنسیتی) شکل می‌دهد؟ اهداف فرعی: (۱) شناسایی فناوری‌ها و تأثیر بر پایداری؛ (۲) بررسی نقش اکوسیستم؛ (۳) چارچوب مفهومی مسیرها. نوآوری: ادغام جریان‌ها و تمرکز جنسیتی.
مواد و روش ها: روش‌شناسی این پژوهش یک مرور نظام‌مند ادبیات جامع (SLR) است که بر اساس چارچوب دقیق دستورالعمل‌های PRISMA طراحی و اجرا شد. این رویکرد برای اطمینان از شفافیت، تکرارپذیری و کاهش سوگیری در شناسایی و سنتز شواهد موجود اتخاذ گردید. فرآیند جستجو و انتخاب مطالعات شامل جستجوی جامع در سه پایگاه داده اصلی علمی شامل Scopus، Web of Science و CAB Abstracts بود. جستجوی تکمیلی نیز از طریق Google Scholar و روش گلوله برفی انجام شد. مطالعات منتشر شده از ابتدای سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۲۵ (زمان نهایی انجام جستجو در پایگاه‌های داده) مد نظر قرار گرفتند. این بازه زمانی طولانی به منظور ردیابی دقیق گذار از کشاورزی سنتی به پارادایم‌های دیجیتال و همچنین پوشش رشد تصاعدی انتشارات در حوزه تحول دیجیتال پس از سال ۲۰۲۰ انتخاب شد. رشته‌های جستجو بر اساس ترکیب مفاهیم کلیدی پژوهش (کارآفرینی پایدار کشاورزی، تحول دیجیتال، اکوسیستم کارآفرینی و مزیت رقابتی پایدار) توسعه یافتند. فرآیند غربالگری شامل حذف موارد تکراری، ارزیابی عنوان و چکیده، و سپس ارزیابی متن کامل توسط دو پژوهشگر مستقل بود. ضریب توافق بین ارزیابان (کاپا) برای چکیده 0/87 و برای متن کامل 0/91 بود که نشان‌دهنده توافق بالا است. در نهایت، ۶۰ مقاله مرتبط برای سنتز نهایی انتخاب شدند. برای ادغام شواهد ناهمگون (کمی و کیفی)، از رویکرد سنتز موضوعی استفاده شد و نرم‌افزار NVivo برای تسهیل فرآیند کدگذاری و سازماندهی موضوعات به کار رفت. ارزیابی کیفیت با ابزارMMAT انجام شد و داده‌ها با فرم استاندارد شامل اطلاعات کتابشناختی، زمینه مطالعه، روش‌شناسی، فناوری‌های کلیدی، موانع و تسهیل‌کننده‌ها استخراج شدند. سنتز در سه مرحله کدگذاری، سازماندهی موضوعات توصیفی و توسعه موضوعات تحلیلی انجام گرفت.
یافته ها: فناوری‌های دیجیتال (مانند اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی) به عنوان توانمندسازهای قدرتمندی برای افزایش بهره‌وری و پایداری شناسایی شدند. با این حال، پذیرش آن‌ها با موانع مهمی از جمله هزینه‌های بالا، شکاف مهارتی و کمبود زیرساخت مواجه است. تحلیل عمیق‌تر آشکار ساخت که مزیت رقابتی پایدار نه از خود فناوری، بلکه از هم‌افزایی میان فناوری، قابلیت‌های کارآفرینانه (سرمایه انسانی و اجتماعی) و یک اکوسیستم حمایتی (شامل سیاست‌ها، نهادهای مالی و خدمات ترویجی) نشأت می‌گیرد. این پژوهش مسیرهای متعددی را برای دستیابی به SCA شناسایی می‌کند، از جمله مسیر مبتنی بر بهره‌وری فناورانه، مسیر با اهرم اکوسیستم و دسترسی به بازار، و مدل مشارکتی کشاورزان خرد. تحلیل توزیع زمانی مقالات نشان‌دهنده رشد تصاعدی علاقه پژوهشی از سال ۲۰۲۰ به بعد است، با تمرکز جغرافیایی بر کشورهای آسیایی، به‌ویژه هند، اما مطالعاتی از آفریقا و اروپا نیز وجود دارند. از منظر روش‌شناختی، مطالعات کیفی و کمی به‌طور مساوی توزیع‌شده بودند. سنتز موضوعی پنج خوشه اصلی را شناسایی کرد: پذیرش فناوری نابرابر تحت تأثیر مقیاس مزرعه و زیرساخت؛ تأثیرات مثبت بر پایداری سه‌گانه (کاهش مصرف منابع، افزایش درآمد، توانمندسازی اجتماعی) با نگرانی‌هایی مانند جابجایی شغلی؛ موانع غالب مانند هزینه و شکاف دیجیتال، شدیدتر برای زنان؛ تسهیل‌کننده‌ها شامل آموزش و سیاست‌های حمایتی؛ و اکوسیستم کارآفرینی با ضعف عدم هماهنگی بین بازیگران. نتایج کمی و کیفی همگرایی بر اهمیت اکوسیستم و واگرایی بر تفاوت‌های زمینه‌ای را نشان دادند. همچنین، مطالعات موردی نشان‌دهنده موفقیت مدل‌های تعاونی دیجیتال در کاهش ریسک برای کشاورزان خرد بودند.
نتیجه گیری: دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در کارآفرینی کشاورزی نیازمند یک رویکرد سیستمی و انعطاف‌پذیر است که در آن، نوآوری دیجیتال در یک بستر اکوسیستمی حمایت‌کننده ریشه داشته باشد. این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه که این تعاملات پیچیده را مدل‌سازی می‌کند، به ادبیات نظری کمک می‌کند. تلویحات عملی برای کارآفرینان شامل لزوم اتخاذ رویکردی استراتژیک به فناوری و تعامل فعال با اکوسیستم است. برای سیاست‌گذاران، ضرورت تدوین سیاست‌های یکپارچه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های روستایی، و طراحی برنامه‌های حمایتی هدفمند برای غلبه بر شکاف دیجیتال و جنسیتی برجسته می‌شود. کارآفرینی پایدار کشاورزی دیجیتالی، پتانسیل دگرگون‌کننده‌ای برای ساختن سیستم‌های غذایی تاب‌آور و پایدار دارد. پیشنهاد می‌شود که پژوهش‌های آینده بر مطالعات تطبیقی و روش‌های ترکیبی تمرکز کنند تا تعمیم‌پذیری افزایش یابد. در نهایت، با تلاش هماهنگ ذی‌نفعان، می‌توان به توسعه روستایی فراگیر و امنیت غذایی دست یافت. علاوه بر این، ادغام فناوری‌های نوظهور، مانند یادگیری ماشین در پیش‌بینی بازار، می‌تواند فرصت‌های جدیدی را ایجاد کند.
فهرست منابع
1. Abdalla, T. A. O., & Chen, Y. (2021). A case study on the opportunity and challenges faced by organic farming in Jiangsu Province. Agroecology and Sustainable Food Systems, 45(9), 1327-1374. [DOI:10.1080/21683565.2021.1932684]
2. Afroz, S., Singh, R., Nain, M. S., & Mishra, J. R. (2022). Determinants for agripreneurship development under agriclinics and agribusiness centers (ACABC) scheme. Indian Journal of Agricultural Sciences, 92(2), 258-262. [DOI:10.56093/ijas.v92i2.122248]
3. Ager, P., Goñi, M., & Salvanes, K. G. (2023). Gender-biased technological change: Milking machines and the exodus of women from farming. American Economic Review, 116(1). https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4540211 [DOI:10.2139/ssrn.4540211]
4. Ali, S. R., Abbas, M., Qasim, S., & Faraz, M. (2024). Sustainable Tech Entrepreneurship and Green Innovation: Driving Resilience and Environmental Impact through Digital Transformation and Circular Business Models. Bulletin of Multidisciplinary Studies, 1(4). [DOI:10.48112/bms.v1i4.938]
5. Amirova, E. F., & Klychova, G. (2022). Digital transformation of the agricultural economy. Regional Economics: Theory and Practice, 20(1), 156-168. Https://doi.org/10.24891/re.20.1.156 [DOI:10.24891/re.20.1.156]
6. Angeloni, S. (2020). Domo Farm 4.0. International Journal of Grid and Utility Computing, 11(2), 135-142. [DOI:10.1504/IJGUC.2020.105546]
7. Anil, K., & Misra, A. (2023). Bakrichhap Agro Tourism and Natural Products Private limited (BATNPPL): a case for community based entrepreneurship promoting integrated rural development. Emerald Emerging Markets Case Studies, 13(3), 1-28. [DOI:10.1108/EEMCS-12-2022-0512]
8. Aznar-Sánchez, J. A., Velasco-Muñoz, J. F., López-Felices, B., & Román-Sánchez, I. M. (2020). An analysis of global research trends on greenhouse technology: Towards a sustainable agriculture. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 664. [DOI:10.3390/ijerph17020664]
9. Baharvand, F., Hosseinpour, M., & Jamshidi, M. J. (2022). Presenting adoption model of Internet of Things (IoT) in agricultural sector of Iran. Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture, 9(18), 22-32.
https://doi.org/10.52547/jea.9.18.22 [DOI:10.52547/jea.9.18.22 [In Persian]]
10. Bei, N., Li, W., & Cao, L. (2024). Digital integration and entrepreneurial success: Examining causation and effectuation in rural South China. Journal of the Knowledge Economy, 15(4), 19327-19353. [DOI:10.1007/s13132-024-01870-8]
11. Beuchelt, T. D. (2016). Gender, social equity and innovations in smallholder farming systems: Pitfalls and pathways. In Technological and institutional innovations for marginalized smallholders in agricultural development (pp. 181-198). Cham: Springer International Publishing. [DOI:10.1007/978-3-319-25718-1_11]
12. Biancone, P. P., Brescia, V., Lanzalonga, F., & Alam, G. M. (2022). Using bibliometric analysis to map innovative business models for vertical farm entrepreneurs. British Food Journal, 124(7), 2239-2261. [DOI:10.1108/BFJ-08-2021-0904]
13. Boylan, C. (2020). The future of farming: Hydroponics. Princeton Student Climate Initiative.
14. Brahma, M., & S. Tripathi, S. (2020). Indian society of agribusiness professionals: Helping Agripreneurs innovate. Emerging Economies Cases Journal, 2(1), 15-23. [DOI:10.1177/2516604220920752]
15. Brown, P. R., Anwar, M., Hossain, M. S., Islam, R., Siddquie, M. N., Rashid, M. M., ... & Tiwari, T. P. (2022). Application of innovation platforms to catalyse adoption of conservation agriculture practices in South Asia. International Journal of Agricultural Sustainability, 20(4), 497-520. [DOI:10.1080/14735903.2021.1945853]
16. Caradonna, J. L. (2014). Sustainability: A history. Oxford University Press.
17. Chakraborty, M., Parida, P., Mandal, N. K., Patnaik, S., & Chakraborty, S. (2023). Marketing growth dimensions of Agri-entrepreneurship: An empirical study in Ganjam District of Odisha, India. Universal Journal of Agricultural Research, 11, 1013-1021. [DOI:10.13189/ujar.2023.110608]
18. Chakravarty, A., Whitbread, A., Gaur, P., Selvaraj, A., Mazumdar, S. D., Philroy, J., ... & Sharma, K. K. (2021). Benefitting smallholder farmers in Africa: Role of ICRISAT. In India-Africa Partnerships for Food Security and Capacity Building: South-South Cooperation (pp. 73-93). Cham: Springer International Publishing. [DOI:10.1007/978-3-030-54112-5_4]
19. Chand, K. K. (2019). Agripreneurship: a tool for economic development of India in the new millennium. International Journal on Recent Trends in Business and Tourism (IJRTBT), 3(4), 19-25. 10.31674/ijrtbt
20. Dahiya, K., Taneja, S., & Özen, E. (2023). To analyse the impact of multi-media technology on the rural entrepreneurship development. [DOI:10.1108/978-1-80455-562-020231015]
21. Dayioğlu, M. A., & TÜRKER, U. (2021). Digital transformation for sustainable future-agriculture 4.0: A review. Journal of Agricultural Sciences/Tarim Bilimleri Dergisi, 27(4). [DOI:10.15832/ankutbd.986431]
22. De Haan, L. J. (2000). Globalization, localization and sustainable livelihood. Sociologia Ruralis, 40(3), 339-365. [DOI:10.1111/1467-9523.00152]
23. Dhingra, G., Arora, N., & Panday, P. (2018). Role of NGOs in the promotion of Agriculture. Journal of Global Economy, 14(4), 91-100. [DOI:10.1956/jge.v14i4.500]
24. Dias, C. S., Rodrigues, R. G., & Ferreira, J. J. (2019). Agricultural entrepreneurship: Going back to the basics. Journal of Rural Studies, 70, 125-138. [DOI:10.1016/j.jrurstud.2019.06.001]
25. Dollinger, M. J. (2003). Entrepreneurship: Strategies and resources. Pearson International Edition.
26. Duc, N. M., Nhuan, N. H., Huong, T. T. T., Hai, N. M., & Vien, T. D. (2024). Revolutionising agriculture and rural economy through digital transformation: Bridging theory with practice. The VMOST Journal of Social Sciences and Humanities, 66(2), 20-29. [DOI:10.31276/VMOSTJOSSH.2024.0022]
27. Falola, A., Mukaila, R., Akanbi, S. U. O., Olohungbebe, S. A., & Adeyeye, O. C. (2022). Agripreneurial drive among women shea butter processors in Kwara State, Nigeria: the motivating factors and efficiency. Journal of Agriculture and Rural Development in the Tropics and Subtropics (JARTS), 123(2), 175-187. [DOI:10.17170/kobra-202210116962]
28. Fan, X., Wang, Z., & Wang, Y. (2024). Rural business environments, information channels, and farmers' pesticide utilization behavior: A grounded theory analysis in Hainan Province, China. Agriculture, 14(2), 196. [DOI:10.3390/agriculture14020196]
29. Farrell, M., Sarkki, S., Fransala, J., Murtagh, A., Weir, L., Ahl, H., ... & Heikkinen, H. I. (2024). Empowering women-led innovations: key players in realising the long-term vision for rural areas. European Countryside, 16(4), 563-588. [DOI:10.2478/euco-2024-0029]
30. Faskhutdinova, M. S., Larionova, N. B., & Latypov, R. A. (2021). Digitalization in agricultural enterprises. Agriculture and Food Economics, 11(4), 1053-1062. 10.35679/2226-0226-2021-11-4-1053-1062 [DOI:10.35679/2226-0226-2021-11-4-1053-1062]
31. Forkuor, G., Amponsah, W., Oteng-Darko, P., & Osei, G. (2022). Safeguarding food security through large-scale adoption of agricultural production technologies: The case of greenhouse farming in Ghana. Cleaner Engineering and Technology, 6, 100384. 10.1016/j.clet.2021.100384 [DOI:10.1016/j.clet.2021.100384]
32. Gawel, A., Benesova, I., & Kotyza, P. (2024). The green transformation and gender equality in agricultural entrepreneurship: Insights from the European :union:. Journal of Rural Studies, 105, 103202. 10.1016/j.jrurstud.2024.103202 [DOI:10.1016/j.jrurstud.2024.103202]
33. Gugganig, M. (2025). Vanguard visions of vertical farming: Envisaging and contesting an emerging food production system. Science, Technology, & Human Values, 50(2), 387-418. [DOI:10.1177/01622439241240796]
34. Guzmán, C., Santos, F. J., & Ahumada, P. (2024). Análisis de la transformación digital en las cooperativas agroalimentarias desde la perspectiva de género. CIRIEC-Espana, (111), 261-303. [DOI:10.7203/CIRIEC-E.111.27932]
35. Hesabi, F., Jafarpanah, I., Karshenas, A., & Ahmadzadeh, M H. (2023). Technological Trends in Smart Agriculture. Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture. 10(2), 100-115. doi:10.61186/jea.10.20.94 [In Persian]. [DOI:10.61186/jea.10.20.94]
36. Hong, Q. N., Fàbregues, S., Bartlett, G., Boardman, F., Cargo, M., Dagenais, P., ... & Pluye, P. (2018). The Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT) version 2018 for information professionals and researchers. Education for Information, 34(4), 285-291.
https://doi.org/10.3233/EFI-180221 [DOI:10.3233/efi-180221]
37. Hrustek, L. (2020). Sustainability driven by agriculture through digital transformation. Sustainability, 12(20), 8596. [DOI:10.3390/su12208596]
38. Huyer, S., Loboguerrero, A. M., Chanana, N., & Spellman, O. (2024). From gender gaps to gender-transformative climate-smart agriculture. Current Opinion in Environmental Sustainability, 67, 101415. [DOI:10.1016/j.cosust.2024.101415]
39. Kabir, M. S., Hou, X., Akther, R., Wang, J., & Wang, L. (2012). Impact of small entrepreneurship on sustainable livelihood assets of rural poor women in Bangladesh. International Journal of Economics and Finance, 4(3), 265-280. http://dx.doi.org/10.5539/ijef.v4n3p265 [DOI:10.5539/ijef.v4n3p265]
40. Kadirvel, G., Gangmei, D. L., Banerjee, B. B., Assumi, S. R., Dkhar, S. E., & Mukherjee, A. (2020). Agri-business in north east India: Current status, potential ventures and strategies. Current Journal of Applied Science and Technology, 39(33), 74-85. [DOI:10.9734/cjast/2020/v39i3331021]
41. Kerras, H., Bautista, S., & de-Miguel Gomez, M. D. (2022). Technology, rurality and gender… false friends, but not enemies!. Outlook on Agriculture, 51(2), 238-246. [DOI:10.1177/00307270221086007]
42. Krause, R., Augenstein, B., & Sawas, N. (2022). Digital Transformation in Agriculture and the Role of Decision Support Systems. In BIO Web of Conferences (Vol. 50, p. 04005). EDP Sciences. [DOI:10.1051/bioconf/20225004005]
43. Lalhmingthanga, R., Singh, R. K., & Singh, E. N. (2020). Agripreneurship in organic crops: Challenges and opportunities in Mizoram. Mizo Studies, 9, 543.
44. Oborin, G. (2022). Digital innovative technologies in agriculture. Agrarian Bulletin of the Urals, 220(5), 82-92. [DOI:10.32417/1997-4868-2022-220-05-82-92]
45. Meludu, N. T. (2020). Showcasing creativity in home economics through utilization of social Media for Entrepreneurship Development. Journal of Home Economics Research, 27(2). [DOI:10.66731/jher.v27i2.422]
46. Muralikrishnan, L., & SINGH, R. (2018). Social capital based Agripreneurship Models for Inclusive and Sustainable Development in India. Trends in Biosciences, 11(18), 2742-2748.
47. Pehin Dato Musa, S. F., & Pg Hj Idris, P. S. R. (2023). Exploring the concept of entrepreneurial identity in youth agripreneur program. International Journal of Training Research, 21(3), 211-225. [DOI:10.1080/14480220.2023.2194668]
48. Ngozi, S., & Feleke, S. (2024). Enhancing youth's retention in potato farming enterprise through consortium agribusiness models in Tanzania. Crop Science, 64(3), 1421-1431. [DOI:10.1002/csc2.21055]
49. Opiyo, S. B., Opinde, G., & Letema, S. (2023). A perspective of sustainable livelihood framework in analysis of sustainability of rural community livelihoods: Evidence from Migori River watershed in [DOI:10.1080/15715124.2023.2216019]
50. Kenya. International Journal of River Basin Management, 22(4), 627-643. [DOI:10.1080/15715124.2023.2216019]
51. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., ... & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. bmj, 372. [DOI:10.1136/bmj.n71]
52. Parambil, G. D. (2016). Agriprenuership: A conceptual framework of agricultural entrepreneurship in India.
53. Polunina, N. Yu. (2024). Digital transformation as a catalyst for agri-food efficiency and a sustainable food future. Research Result Economic Research, 10(2), 30-37. [DOI:10.18413/2409-1634-2024-10-2-0-4]
54. Popović, P. S., Semenčenko, D., & Vasilić, N. (2019). The influence of digital transformation on business performance: Evidence of the women-owned companies. Ekonomika Preduzeća, 67(7-8), 397-414. 10.5937/EKOPRE1908397P [DOI:10.5937/EKOPRE1908397P]
55. Prasetyo, P. E., & Setyadharma, A. (2022). Digitalization technology for sustainable rural entrepreneurship and inequality. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 10(3), 464-484. [DOI:10.4236/jhrss.2022.103028]
56. Priyadarshi, R. (2024). Observation of post-yield supply chain impediments for spoilage mitigation and revenue generation opportunities at countryside. Journal of Global Operations and Strategic Sourcing, 17(1), 127-145. [DOI:10.1108/JGOSS-06-2023-0052]
57. Ramasamy, I., Saravanan, S. A., Rangasamy, G., & Subramanian, D. (2025). Exploring the impact of digitalisation on rural women's socio-economic status: A bibliometric and scoping study. Multidisciplinary Reviews, 8(2), 2025063-2025063. https://10.31893/multirev.2025063 [DOI:10.31893/multirev.2025063]
58. Taneja, S. & Dahiya, K. (2024). Digital Transformation: Catalyzing Rural Entrepreneurship in the 21st Century. In S. Hossain (Ed.), Utilizing AI and Smart Technology to Improve Sustainability in Entrepreneurship (pp. 88-103). IGI Global Scientific Publishing. [DOI:10.4018/979-8-3693-1842-3.ch006]
59. Thomas, A. (2025). Empowering Rural Women in Harnessing Entrepreneurship for Sustainable Development Goals in the Digital Era. In Empowering Women Through Rural Sustainable Development and Entrepreneurship (pp. 179-200). IGI Global Scientific Publishing. 10.4018/979-8-3693-6572-4.ch009 [DOI:10.4018/979-8-3693-6572-4.ch009]
60. Thomas, J., & Harden, A. (2008). Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews. BMC Medical Research Methodology, 8(1), 45.
https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45 [DOI:10.1186/1471-2288-8-45.]
61. Tiwari, N. (2017). Women entrepreneurship in India: A literature review. Amity Journal of Entrepreneurship, 2(1), 47-60.
62. Tran, M. L., Hong-Hue, T. H., & Thai, H. C. (2024). Growth Beyond Borders: How Technological Innovation and Agricultural Competitiveness Propel Agri-venture Internationalisation. The Journal of Entrepreneurship, 33(3), 581-620. [DOI:10.1177/09713557241283307]
63. Verner, D., Vellani, S., Goodman, E., & Love, D. C. (2022). Frontier agriculture: Climate-smart and water-saving agriculture technologies for livelihoods and food security. In New forms of urban agriculture: An urban ecology perspective (pp. 159-186). Singapore: Springer Nature Singapore. [DOI:10.1007/978-981-16-3738-4_9]
64. Wondim, A. K. (2019). Determinants and challenges of rural livelihood diversification in Ethiopia: Qualitative review. Journal of Agricultural Extension and Rural Development, 11, 17-24. 10.5897/JAERD2018.0979 [DOI:10.5897/JAERD2018.0979]
65. World Bank. (2024). Agriculture and food. https://www.worldbank.org/en/topic/agriculture/overview
66. World Wildlife Fund. (n.d.). Sustainable agriculture. https://www.worldwildlife.org/industries/sustainable-agriculture.
67. Xu, G., Hou, G., & Zhang, J. (2022). Digital Sustainable Entrepreneurship: A digital capability perspective through digital innovation orientation for social and environmental value creation. Sustainability, 14(18), 11222. [DOI:10.3390/su141811222]
68. Zhang, C., Fang, Y., Chen, X., & Congshan, T. (2019). Bibliometric analysis of trends in global sustainable livelihood research. Sustainability, 11(4), 1150. [DOI:10.3390/su11041150]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
