بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشگاه پیام نور
چکیده: (32 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: تحولات ساختاری در بازارهای کشاورزی، افزایش شدت رقابت و تغییر الگوهای مصرف، ضرورت بازنگری در شیوههای سنتی مدیریت و کارکرد بازارهای محصولات باغی را برجسته ساخته است. بازار میوه و ترهبار بهعنوان یکی از مهمترین اجزای زنجیره تأمین کشاورزی، نقشی کلیدی در ایجاد ارزش افزوده، تنظیم عرضه و تقاضا، کاهش ضایعات و ارتقای رفاه مصرفکنندگان ایفا میکند. در این میان، بازار میوه شهرستان ساری بهدلیل جایگاه محوری در تولید و توزیع محصولات باغی استان مازندران، از اهمیت اقتصادی و اجتماعی بالایی برخوردار است. بااینحال، این بازار با چالشهایی همچون نوسانات شدید قیمتی، فسادپذیری بالا، تعدد واسطهها، ضعف در جریان اطلاعات و نبود سازوکارهای نوین رقابتی مواجه است که میتواند کارایی و رقابتپذیری آن را تضعیف کند. در سالهای اخیر، رویکرد قابلیتهای کارآفرینانه بهعنوان چارچوبی نوین برای مواجهه با این چالشها مطرح شده است؛ رویکردی که بر توانمندیهای رفتاری و مدیریتی کنشگران بازار تأکید دارد. با وجود این، شواهد تجربی درباره نقش این قابلیتها در ارتقای رقابتپذیری بازارهای محلی میوه، بهویژه در بسترهای منطقهای، محدود است. ازاینرو، هدف پژوهش حاضر بررسی میزان و نحوه تأثیر قابلیتهای کارآفرینانه بر رقابتپذیری بازار میوه میدان بار شهرستان ساری است.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی– تحلیلی است که با رویکرد پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مشتریان بازار میوه میدان بار شهرستان ساری بود که بهدلیل نامحدود بودن جامعه، حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۹۰ نفر تعیین گردید. نمونهگیری بهصورت تصادفی در دسترس انجام شد و دادهها در بازههای زمانی مختلف گردآوری شدند. ابزار اصلی جمعآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظر خبرگان تأیید و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. متغیر مستقل پژوهش، قابلیتهای کارآفرینانه شامل شش مؤلفه نوآوری، ریسکپذیری حسابشده، پیشتازی، رقابتجویی، استقلالطلبی و شبکهسازی بود که هر یک با چهار گویه سنجیده شدند. متغیر وابسته، رقابتپذیری بازار میوه، با چهار شاخص اصلی تنوع محصول، ثبات کیفیت، سرعت انجام معاملات و نرخ بازگشت مشتریان و در مجموع دوازده گویه اندازهگیری شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و آزمونهای آماری همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره به روش گامبهگام و مدلسازی تحلیل مسیر استفاده گردید.
یافتهها: نتایج آزمون پایایی نشان داد که ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه برابر با 89/0 و آلفای مربوط به متغیر رقابتپذیری برابر با 91/0 است که بیانگر پایایی مطلوب ابزار اندازهگیری میباشد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون وجود رابطه مثبت و معنادار بین تمامی مؤلفههای قابلیتهای کارآفرینانه و رقابتپذیری بازار میوه را تأیید کرد. در این میان، مؤلفههای شبکهسازی و نوآوری بیشترین شدت همبستگی را با رقابتپذیری نشان دادند. نتایج رگرسیون چندمتغیره گامبهگام نشان داد که چهار مؤلفه شبکهسازی، نوآوری، ریسکپذیری حسابشده و پیشتازی وارد مدل نهایی شدند و در مجموع توانستند حدود ۵۷ درصد از واریانس رقابتپذیری بازار میوه را تبیین کنند. بررسی ضرایب استاندارد نشان داد که شبکهسازی بیشترین اثر مستقیم را بر رقابتپذیری دارد. نتایج تحلیل مسیر نیز مؤید آن بود که شبکهسازی علاوه بر اثر مستقیم قوی، از طریق تقویت نوآوری و پیشتازی، اثرات غیرمستقیم قابلتوجهی بر رقابتپذیری بازار اعمال میکند. در مقابل، مؤلفههای رقابتجویی و استقلالطلبی اگرچه اثر مستقیم معناداری نداشتند، اما از طریق مسیرهای غیرمستقیم در مدل نقش ایفا کردند.
نتیجهگیری: یافتههای حاصل از تحلیلهای همبستگی، رگرسیون و مسیر نشان میدهد که رقابتپذیری بازار میوه پدیدهای چندبعدی است که از تعامل همافزای قابلیتهای کارآفرینانه شکل میگیرد و صرفاً متکی بر رقابت فردی نیست. اگرچه همه مؤلفهها رابطه مثبت و معناداری با رقابتپذیری دارند، اما شدت و سازوکار اثرگذاری آنها متفاوت است. در این میان، شبکهسازی بهعنوان مؤثرترین قابلیت، بیشترین اثر مستقیم و کل را بر رقابتپذیری بازار دارد و از طریق کاهش هزینههای مبادله، تسهیل جریان اطلاعات و تقویت سایر قابلیتها، نقش تعیینکنندهای در بهبود عملکرد بازار ایفا میکند. این نتیجه بیانگر آن است که مزیت رقابتی در بازار میوه بیش از آنکه حاصل رقابت انفرادی باشد، محصول تعامل و همافزایی شبکهای است. همچنین نوآوری علاوه بر اثر مستقیم، نقش میانجی مهمی در تقویت سایر قابلیتهای کارآفرینانه دارد و با بهکارگیری ایدههای نو در عرضه، بستهبندی، قیمتگذاری و ارتباط با مشتریان، انعطافپذیری و توان سازگاری بازار را افزایش میدهد. پیشتازی و ریسکپذیری حسابشده نیز با تسهیل شناسایی فرصتها، پاسخگویی فعال به تحولات بازار را تقویت میکنند. بر این اساس، سیاستگذاری در بازارهای کشاورزی باید بر توسعه شبکههای همکاری، ارتقای مهارتهای کارآفرینانه و حمایت نهادی از نوآوری متمرکز شود تا رقابتپذیری و پایداری بازار میوه تقویت گردد.
مقدمه و هدف: تحولات ساختاری در بازارهای کشاورزی، افزایش شدت رقابت و تغییر الگوهای مصرف، ضرورت بازنگری در شیوههای سنتی مدیریت و کارکرد بازارهای محصولات باغی را برجسته ساخته است. بازار میوه و ترهبار بهعنوان یکی از مهمترین اجزای زنجیره تأمین کشاورزی، نقشی کلیدی در ایجاد ارزش افزوده، تنظیم عرضه و تقاضا، کاهش ضایعات و ارتقای رفاه مصرفکنندگان ایفا میکند. در این میان، بازار میوه شهرستان ساری بهدلیل جایگاه محوری در تولید و توزیع محصولات باغی استان مازندران، از اهمیت اقتصادی و اجتماعی بالایی برخوردار است. بااینحال، این بازار با چالشهایی همچون نوسانات شدید قیمتی، فسادپذیری بالا، تعدد واسطهها، ضعف در جریان اطلاعات و نبود سازوکارهای نوین رقابتی مواجه است که میتواند کارایی و رقابتپذیری آن را تضعیف کند. در سالهای اخیر، رویکرد قابلیتهای کارآفرینانه بهعنوان چارچوبی نوین برای مواجهه با این چالشها مطرح شده است؛ رویکردی که بر توانمندیهای رفتاری و مدیریتی کنشگران بازار تأکید دارد. با وجود این، شواهد تجربی درباره نقش این قابلیتها در ارتقای رقابتپذیری بازارهای محلی میوه، بهویژه در بسترهای منطقهای، محدود است. ازاینرو، هدف پژوهش حاضر بررسی میزان و نحوه تأثیر قابلیتهای کارآفرینانه بر رقابتپذیری بازار میوه میدان بار شهرستان ساری است.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی– تحلیلی است که با رویکرد پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مشتریان بازار میوه میدان بار شهرستان ساری بود که بهدلیل نامحدود بودن جامعه، حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۹۰ نفر تعیین گردید. نمونهگیری بهصورت تصادفی در دسترس انجام شد و دادهها در بازههای زمانی مختلف گردآوری شدند. ابزار اصلی جمعآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظر خبرگان تأیید و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. متغیر مستقل پژوهش، قابلیتهای کارآفرینانه شامل شش مؤلفه نوآوری، ریسکپذیری حسابشده، پیشتازی، رقابتجویی، استقلالطلبی و شبکهسازی بود که هر یک با چهار گویه سنجیده شدند. متغیر وابسته، رقابتپذیری بازار میوه، با چهار شاخص اصلی تنوع محصول، ثبات کیفیت، سرعت انجام معاملات و نرخ بازگشت مشتریان و در مجموع دوازده گویه اندازهگیری شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و آزمونهای آماری همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره به روش گامبهگام و مدلسازی تحلیل مسیر استفاده گردید.
یافتهها: نتایج آزمون پایایی نشان داد که ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه برابر با 89/0 و آلفای مربوط به متغیر رقابتپذیری برابر با 91/0 است که بیانگر پایایی مطلوب ابزار اندازهگیری میباشد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون وجود رابطه مثبت و معنادار بین تمامی مؤلفههای قابلیتهای کارآفرینانه و رقابتپذیری بازار میوه را تأیید کرد. در این میان، مؤلفههای شبکهسازی و نوآوری بیشترین شدت همبستگی را با رقابتپذیری نشان دادند. نتایج رگرسیون چندمتغیره گامبهگام نشان داد که چهار مؤلفه شبکهسازی، نوآوری، ریسکپذیری حسابشده و پیشتازی وارد مدل نهایی شدند و در مجموع توانستند حدود ۵۷ درصد از واریانس رقابتپذیری بازار میوه را تبیین کنند. بررسی ضرایب استاندارد نشان داد که شبکهسازی بیشترین اثر مستقیم را بر رقابتپذیری دارد. نتایج تحلیل مسیر نیز مؤید آن بود که شبکهسازی علاوه بر اثر مستقیم قوی، از طریق تقویت نوآوری و پیشتازی، اثرات غیرمستقیم قابلتوجهی بر رقابتپذیری بازار اعمال میکند. در مقابل، مؤلفههای رقابتجویی و استقلالطلبی اگرچه اثر مستقیم معناداری نداشتند، اما از طریق مسیرهای غیرمستقیم در مدل نقش ایفا کردند.
نتیجهگیری: یافتههای حاصل از تحلیلهای همبستگی، رگرسیون و مسیر نشان میدهد که رقابتپذیری بازار میوه پدیدهای چندبعدی است که از تعامل همافزای قابلیتهای کارآفرینانه شکل میگیرد و صرفاً متکی بر رقابت فردی نیست. اگرچه همه مؤلفهها رابطه مثبت و معناداری با رقابتپذیری دارند، اما شدت و سازوکار اثرگذاری آنها متفاوت است. در این میان، شبکهسازی بهعنوان مؤثرترین قابلیت، بیشترین اثر مستقیم و کل را بر رقابتپذیری بازار دارد و از طریق کاهش هزینههای مبادله، تسهیل جریان اطلاعات و تقویت سایر قابلیتها، نقش تعیینکنندهای در بهبود عملکرد بازار ایفا میکند. این نتیجه بیانگر آن است که مزیت رقابتی در بازار میوه بیش از آنکه حاصل رقابت انفرادی باشد، محصول تعامل و همافزایی شبکهای است. همچنین نوآوری علاوه بر اثر مستقیم، نقش میانجی مهمی در تقویت سایر قابلیتهای کارآفرینانه دارد و با بهکارگیری ایدههای نو در عرضه، بستهبندی، قیمتگذاری و ارتباط با مشتریان، انعطافپذیری و توان سازگاری بازار را افزایش میدهد. پیشتازی و ریسکپذیری حسابشده نیز با تسهیل شناسایی فرصتها، پاسخگویی فعال به تحولات بازار را تقویت میکنند. بر این اساس، سیاستگذاری در بازارهای کشاورزی باید بر توسعه شبکههای همکاری، ارتقای مهارتهای کارآفرینانه و حمایت نهادی از نوآوری متمرکز شود تا رقابتپذیری و پایداری بازار میوه تقویت گردد.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
