بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
سعید کریمی*1 
، صبا احمدی1، مریم محمودی2
، صبا احمدی1، مریم محمودی2
1- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
چکیده: (1679 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: گردشگری روستایی در دهههای اخیر بهعنوان یکی از کارآمدترین رویکردها برای توسعه پایدار، ایجاد اشتغال محلی، کاهش فقر و حفظ سرمایههای فرهنگی و طبیعی مناطق روستایی مطرح شده است. اتکا به ظرفیتهای بومی، جذابیتهای فرهنگی و طبیعت، این نوع گردشگری را به ابزاری موثر برای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی جوامع روستایی تبدیل کرده است. با این حال، توسعه گردشگری روستایی در بسیاری از کشورها، به ویژه ایران، با چالشهایی همچون محدودیت منابع مالی، ضعف زیرساختها و نبود حمایتهای نهادی روبهرو است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری فرشتگان کسب و کار به عنوان منبعی انعطافپذیر، سریع و انگیزهمحور میتواند نقش مهمی در شکلگیری و رشد کسب و کارهای گردشگری روستایی ایفا کند. فرشتگان کسب و کار برخلاف سرمایهگذاران نهادی، علاوه بر تامین مالی، تجربه مدیریتی، شبکههای ارتباطی و راهنماییهای راهبردی را نیز در اختیار کارآفرینان قرار میدهند. پژوهشهای اخیر نشان میدهند که رفتار و تصمیمگیری فرشتگان کسب و کار نه تنها تحت تاثیر ارزیابی مالی، بلکه شدیداً از ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای غیرمالی و حتی سوگیریهای شناختی تاثیر میپذیرند. همچنین، در حوزه گردشگری روستایی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و محیطی نیز ممکن است نقش مهمی در شکلگیری رفتار سرمایهگذاری داشته باشند. با وجود این، پژوهشهای اندکی به تحلیل جامع نقش همزمان عوامل اقتصادی، انگیزشی، روانشناختی و محیطی بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان پرداختهاند. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل فرشتگان کسبوکار به سرمایهگذاری در طرحهای کارآفرینانه گردشگری روستایی است. برای این منظور، بر اساس مرور گسترده ادبیات و مطالعات پیشین، مدلی مفهومی با شش سازه کلیدی شامل ارزش ایده، قابلیت اقتصادی طرح، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی، سوگیریهای ادراکی و موانع محیطی تدوین شد. این مدل با استفاده از دادههای تجربی آزمون و اعتبارسنجی گردید.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کمّی و توصیفی–تحلیلی است. برای آزمون مدل مفهومی، از روش مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (SEM-PLS) استفاده شد که برای نمونههای نسبتاً کوچک و مدلهای پیچیده مناسب است. جامعه پژوهش شامل فرشتگان کسبوکار، سرمایهگذاران خرد فعال در گردشگری و کارآفرینان دارای تجربه سرمایهگذاری غیررسمی در کسبوکارهای روستایی بود. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته جمعآوری شدند و پس از غربالگری، ۱۰۰ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از یک پانل متخصصان تایید شد. همچنین، پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و شاخصهای پایایی ترکیبی مورد بررسی و تایید قرار گرفت. برای تحلیل دادهها، ابتدا مدل اندازهگیری از نظر روایی و پایایی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس برازش مدل ساختاری با استفاده از شاخصSRMR بررسی شد. همچنین، شاخصهای ضریب تعیین (R²) و اعتبار پیشبین (Q²) برای ارزیابی توان پیشبینی مدل محاسبه شدند. در نهایت، فرضیهها با استفاده از روش بوتاسترپ آزمون شدند.
یافتهها: نتایج تحلیلهای کمّی نشان دادند که در میان شش متغیر مطالعهشده، چهار متغیر ارزش ایده، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی و سوگیریهای ادراکی اثر معناداری بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان کسبوکار در گردشگری روستایی داشتند. بر اساس یافتهها، ارزش ایده کسب و کار یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تصمیم سرمایهگذاری است. نوآوری، تناسب ایده با ظرفیتهای فرهنگی-اقلیمی روستا، امکان خلق ارزش اجتماعی و پتانسیل تاثیرگذاری محلی از مهمترین معیارهای ارزیابی فرشتگان شناخته شدند. این نتیجه با یافتههای مطالعات پیشین همسو است که تاکید دارند ارزش ذاتی و نوآورانه ایده نقش محوری در غربالگری اولیه طرحها دارد. همچنین، مشوقها و انگیزهها -اعم از مالی و غیرمالی- اثر مثبت و معناداری نشان دادند. انگیزههای غیرمالی نظیر کمک به توسعه روستایی، کسب اعتبار اجتماعی، لذت از مشارکت در فرایند کارآفرینی و یادگیری، نقش مهمی در تصمیمگیری فرشتگان دارند. نیرومندترین پیشبینیکننده رفتار سرمایهگذاری، ویژگیهای شخصیتی فرشتگان کسبوکار بودند. ویژگیهایی مانند وظیفهشناسی، ثبات هیجانی، تجربهپذیری و برونگرایی بیشترین نقش را در تمایل آنها به سرمایهگذاری داشتند. از سوی دیگر، سوگیریهای ادراکی اثر منفی و معناداری داشتند. خوشبینی افراطی، اعتمادبهنفس بیش از حد، یا تکیه بر تجربههای محدود میتوانند ارزیابی درست ریسک را مختل کنند و تمایل به سرمایهگذاری را کاهش دهند. در مقابل، قابلیت اقتصادی و سودآوری طرح و موانع محیطی دارای اثر معنادار نبودند. این یافته برخلاف انتظار نظریههای مالی کلاسیک است، اما با پژوهشهای جدیدی که نشان میدهند در مراحل اولیه سرمایهگذاری، عوامل انگیزشی و روانشناختی بیش از شاخصهای مالی نقش دارند، همسو است. همچنین، به نظر میرسد که فرشتگان کسبوکار در ایران در مواجهه با محیطهای پرریسک و غیرشفاف گردشگری روستایی، بیشتر بر شهود، ارزشهای شخصی و انگیزههای اجتماعی تا تحلیلهای اقتصادی تکیه میکنند.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان میدهند که تصمیمگیری فرشتگان کسبوکار در حوزه گردشگری روستایی ایران، ماهیتی چندبعدی، فردمحور و انگیزهگرا دارد. برخلاف مدلهای اقتصادی که سودآوری و شرایط محیطی را تعیینکننده میدانند، نتایج حاضر بیانگر نقش مسلط ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای چندسطحی، ارزش ایده و سوگیریهای ادراکی در تمایل سرمایهگذاری هستند. بنابراین، نگاه غالب در این زمینه باید از «مدلهای صرفاً مالی» به «مدلهای رفتاری-انگیزشی» تغییر یابد. از منظر کاربردی، نتایج میتوانند راهنمای ارزشمندی برای سیاستگذاران و مدیران توسعه روستایی باشند. طراحی مشوقهای غیر مالی، ایجاد شبکههای فرشتگان محلی، ارایه آموزشهای تخصصی درباره بازار گردشگری، کاهش عدم شفافیت محیطی و تولید طرحهای نوآورانه میتوانند مشارکت فرشتگان کسب و کار را افزایش دهند. همچنین، کارآفرینان میتوانند با تقویت ارزش ایده، تبیین اهداف اجتماعی و ایجاد ارتباط موثر با فرشتگان، شانس جذب سرمایه را افزایش دهند. در مجموع، پژوهش حاضر با ارایه مدلی جامع و مبتنی بر ادبیات نوین، شکاف موجود در مطالعات سرمایهگذاری فرشتگان کسب و کار در گردشگری روستایی را پر میکند و مسیرهای تازهای را برای توسعه این حوزه ارایه میدهد.
مقدمه و هدف: گردشگری روستایی در دهههای اخیر بهعنوان یکی از کارآمدترین رویکردها برای توسعه پایدار، ایجاد اشتغال محلی، کاهش فقر و حفظ سرمایههای فرهنگی و طبیعی مناطق روستایی مطرح شده است. اتکا به ظرفیتهای بومی، جذابیتهای فرهنگی و طبیعت، این نوع گردشگری را به ابزاری موثر برای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی جوامع روستایی تبدیل کرده است. با این حال، توسعه گردشگری روستایی در بسیاری از کشورها، به ویژه ایران، با چالشهایی همچون محدودیت منابع مالی، ضعف زیرساختها و نبود حمایتهای نهادی روبهرو است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری فرشتگان کسب و کار به عنوان منبعی انعطافپذیر، سریع و انگیزهمحور میتواند نقش مهمی در شکلگیری و رشد کسب و کارهای گردشگری روستایی ایفا کند. فرشتگان کسب و کار برخلاف سرمایهگذاران نهادی، علاوه بر تامین مالی، تجربه مدیریتی، شبکههای ارتباطی و راهنماییهای راهبردی را نیز در اختیار کارآفرینان قرار میدهند. پژوهشهای اخیر نشان میدهند که رفتار و تصمیمگیری فرشتگان کسب و کار نه تنها تحت تاثیر ارزیابی مالی، بلکه شدیداً از ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای غیرمالی و حتی سوگیریهای شناختی تاثیر میپذیرند. همچنین، در حوزه گردشگری روستایی، عوامل فرهنگی، اجتماعی و محیطی نیز ممکن است نقش مهمی در شکلگیری رفتار سرمایهگذاری داشته باشند. با وجود این، پژوهشهای اندکی به تحلیل جامع نقش همزمان عوامل اقتصادی، انگیزشی، روانشناختی و محیطی بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان پرداختهاند. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تمایل فرشتگان کسبوکار به سرمایهگذاری در طرحهای کارآفرینانه گردشگری روستایی است. برای این منظور، بر اساس مرور گسترده ادبیات و مطالعات پیشین، مدلی مفهومی با شش سازه کلیدی شامل ارزش ایده، قابلیت اقتصادی طرح، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی، سوگیریهای ادراکی و موانع محیطی تدوین شد. این مدل با استفاده از دادههای تجربی آزمون و اعتبارسنجی گردید.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کمّی و توصیفی–تحلیلی است. برای آزمون مدل مفهومی، از روش مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (SEM-PLS) استفاده شد که برای نمونههای نسبتاً کوچک و مدلهای پیچیده مناسب است. جامعه پژوهش شامل فرشتگان کسبوکار، سرمایهگذاران خرد فعال در گردشگری و کارآفرینان دارای تجربه سرمایهگذاری غیررسمی در کسبوکارهای روستایی بود. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته جمعآوری شدند و پس از غربالگری، ۱۰۰ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. روایی محتوایی پرسشنامه از طریق نظرخواهی از یک پانل متخصصان تایید شد. همچنین، پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و شاخصهای پایایی ترکیبی مورد بررسی و تایید قرار گرفت. برای تحلیل دادهها، ابتدا مدل اندازهگیری از نظر روایی و پایایی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس برازش مدل ساختاری با استفاده از شاخصSRMR بررسی شد. همچنین، شاخصهای ضریب تعیین (R²) و اعتبار پیشبین (Q²) برای ارزیابی توان پیشبینی مدل محاسبه شدند. در نهایت، فرضیهها با استفاده از روش بوتاسترپ آزمون شدند.
یافتهها: نتایج تحلیلهای کمّی نشان دادند که در میان شش متغیر مطالعهشده، چهار متغیر ارزش ایده، مشوقها و انگیزهها، ویژگیهای شخصیتی و سوگیریهای ادراکی اثر معناداری بر قصد سرمایهگذاری فرشتگان کسبوکار در گردشگری روستایی داشتند. بر اساس یافتهها، ارزش ایده کسب و کار یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر تصمیم سرمایهگذاری است. نوآوری، تناسب ایده با ظرفیتهای فرهنگی-اقلیمی روستا، امکان خلق ارزش اجتماعی و پتانسیل تاثیرگذاری محلی از مهمترین معیارهای ارزیابی فرشتگان شناخته شدند. این نتیجه با یافتههای مطالعات پیشین همسو است که تاکید دارند ارزش ذاتی و نوآورانه ایده نقش محوری در غربالگری اولیه طرحها دارد. همچنین، مشوقها و انگیزهها -اعم از مالی و غیرمالی- اثر مثبت و معناداری نشان دادند. انگیزههای غیرمالی نظیر کمک به توسعه روستایی، کسب اعتبار اجتماعی، لذت از مشارکت در فرایند کارآفرینی و یادگیری، نقش مهمی در تصمیمگیری فرشتگان دارند. نیرومندترین پیشبینیکننده رفتار سرمایهگذاری، ویژگیهای شخصیتی فرشتگان کسبوکار بودند. ویژگیهایی مانند وظیفهشناسی، ثبات هیجانی، تجربهپذیری و برونگرایی بیشترین نقش را در تمایل آنها به سرمایهگذاری داشتند. از سوی دیگر، سوگیریهای ادراکی اثر منفی و معناداری داشتند. خوشبینی افراطی، اعتمادبهنفس بیش از حد، یا تکیه بر تجربههای محدود میتوانند ارزیابی درست ریسک را مختل کنند و تمایل به سرمایهگذاری را کاهش دهند. در مقابل، قابلیت اقتصادی و سودآوری طرح و موانع محیطی دارای اثر معنادار نبودند. این یافته برخلاف انتظار نظریههای مالی کلاسیک است، اما با پژوهشهای جدیدی که نشان میدهند در مراحل اولیه سرمایهگذاری، عوامل انگیزشی و روانشناختی بیش از شاخصهای مالی نقش دارند، همسو است. همچنین، به نظر میرسد که فرشتگان کسبوکار در ایران در مواجهه با محیطهای پرریسک و غیرشفاف گردشگری روستایی، بیشتر بر شهود، ارزشهای شخصی و انگیزههای اجتماعی تا تحلیلهای اقتصادی تکیه میکنند.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان میدهند که تصمیمگیری فرشتگان کسبوکار در حوزه گردشگری روستایی ایران، ماهیتی چندبعدی، فردمحور و انگیزهگرا دارد. برخلاف مدلهای اقتصادی که سودآوری و شرایط محیطی را تعیینکننده میدانند، نتایج حاضر بیانگر نقش مسلط ویژگیهای شخصیتی، انگیزههای چندسطحی، ارزش ایده و سوگیریهای ادراکی در تمایل سرمایهگذاری هستند. بنابراین، نگاه غالب در این زمینه باید از «مدلهای صرفاً مالی» به «مدلهای رفتاری-انگیزشی» تغییر یابد. از منظر کاربردی، نتایج میتوانند راهنمای ارزشمندی برای سیاستگذاران و مدیران توسعه روستایی باشند. طراحی مشوقهای غیر مالی، ایجاد شبکههای فرشتگان محلی، ارایه آموزشهای تخصصی درباره بازار گردشگری، کاهش عدم شفافیت محیطی و تولید طرحهای نوآورانه میتوانند مشارکت فرشتگان کسب و کار را افزایش دهند. همچنین، کارآفرینان میتوانند با تقویت ارزش ایده، تبیین اهداف اجتماعی و ایجاد ارتباط موثر با فرشتگان، شانس جذب سرمایه را افزایش دهند. در مجموع، پژوهش حاضر با ارایه مدلی جامع و مبتنی بر ادبیات نوین، شکاف موجود در مطالعات سرمایهگذاری فرشتگان کسب و کار در گردشگری روستایی را پر میکند و مسیرهای تازهای را برای توسعه این حوزه ارایه میدهد.
واژههای کلیدی: انگیزههای چندسطحی، تصمیمگیری سرمایهگذاران، توسعه پایدار روستایی، سوگیریهای شناختی، قصد مشارکت، مدلسازی معادلات
ساختاری، ویژگیهای شخصیتی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
