دوره 13، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1405 )                   جلد 13 شماره 1 صفحات 157-140 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Imani B, Mahmoudi M. (2026). Identifying Inhibiting and Promoting Factors in the Development of Rural Women's Entrepreneurship: A Case Study of the Central District of Ardabil County. J Entrepreneurial Strategies Agric. 13(1), 140-157. doi:10.61882/jea.2026.445
URL: http://jea.sanru.ac.ir/article-1-445-fa.html
ایمانی بهرام، محمودی مهسا.(1405). شناسایی عوامل بازدارنده و پیش‎برنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی: مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان اردبیل راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی 13 (1) :157-140 10.61882/jea.2026.445

URL: http://jea.sanru.ac.ir/article-1-445-fa.html


1- گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2- دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده:   (1557 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: کارآفرینی در مناطق روستایی می‌تواند برطرف کننده بسیاری از چالش‌ها از جمله بیکاری، درآمد پایین، فقدان تنوع اقتصادی و غیره باشد. در این بین، با توجه به نقش غیر قابل انکار زنان در توسعه روستایی، تقویت کارآفرینی زنان روستایی راهکاری موثر در راستای تحقق توسعه پایدار روستایی محسوب می‌شود. شهرستان اردبیل با توجه به وضعیت اقتصادی و رواج برداشت‌های خاص از باورهای مذهبی و همچنین ساختار زندگی سنتی و روستایی شرایط چندان مناسبی جهت انجام فعالیت‌های کارآفرینانه به ‎خصوص برای زنان ندارد. با توجه به ساختار سنتی شهرستان علی ‎رغم وجود پتانسیل‌های زیاد برای اشتغال زنان روستایی در حوزه‌های صنایع دستی، صنایع خانگی و غیره، در اغلب موارد نگرش مردم محلی نسبت به اشتغال زنان چندان مناسب نیست و بنابراین با توجه به این مشکلات و همچنین توسعه نیافتگی شهرستان، میزان مشارکت زنان به ‎خصوص زنان روستایی در فعالیت‌های اقتصادی بسیار پایین است. بر همین اساس، در پژوهش حاضر به شناسایی عوامل بازدارنده و پیش‌برنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی در روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردبیل پرداخته شده است.
مواد و روش ‎ها: روش تحقیق در این پژوهش بر اساس ماهیت از نوع تحلیلی- توصیفی، بر اساس هدف از نوع کاربردی و رویکرد حاکم بر آن کمی- کیفی است، به ‎طوری که جهت بررسی‌ها و منابع مختلف، از تحلیل محتوای کیفی (گرند تئوری) استفاده شده است. همچنین، جهت ‏گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه ‎‎ای و میدانی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، زنان خانوارهای روستایی شهرستان اردبیل بودند. روستاهای نمونه بر اساس شاخص داشتن جمعیت بالای 20 خانوار و داشتن نهاد مدیریتی شورا- دهیار تعیین شدند. تعداد روستاهای بالای 20 خانوار، بخش مرکزی شهرستان اردبیل برابر با 86 روستا است، لذا جهت نمونه ‎گیری، از روش طبقه‌ای (چند مرحله‌ای) استفاده شده است. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه خانوارها برابر با 358 خانوار به‎ دست آمد و پرسشنامه‌‎ها به نسبت تعداد خانوار در بین روستاهای مورد مطالعه پخش شدند. جهت بررسی موضوع در قسمت عوامل پیش‎ برنده از 36 گویه در پنج بعد و عوامل بازدارنده شامل 39 گویه در هفت بعد، بر اساس مطالعات سایر پژوهشگران، بهره گرفته شد. جهت سنجش پایایی پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده گردید و ضریب آن 0/842 به ‎دست آمد که نشان دهنده پایایی مناسب است. به‎ منظور تجزیه و تحلیل داده‌های به‎ دست آمده، از آزمون معادلات ساختاری در نرم‎ افزار Lisrel استفاده شد .
یافته‎‎ ها: بر اساس نتایج به ‎دست آمده از عوامل بازدارنده، بیشترین بار عاملی در میان عوامل اجتماعی و فرهنگی به گویه‌ عدم شناسایی فرصت‌ها برای ایجاد کسب ‎و ‎کار در بین زنان روستایی (بار عاملی 0/84)، در بین عوامل اقتصادی به گویه‌ عدم راه‌اندازی مشاغل مورد علاقه زنان در مناطق روستایی (بار عاملی 0/85)، در بین عوامل آموزشی به گویه‌ نداشتن مهارت و تخصص کافی زنان روستایی (بار عاملی 0/83)، در بین عوامل مدیریتی به گویه ناهماهنگی سازمان‌ها و نهادها در جهت افزایش توسعه کارآفرینی (بار عاملی 0/83)، در بین عوامل روان شناختی به گویه عدم ریسک و پایین بودن سطح ریسک در بین زنان (بار عاملی 0/79)، در بین عوامل فنی به گویه عدم دسترسی زنان روستایی به فناوری و دانش روز در زمینه‌های مختلف (بار عاملی 0/85) و در بین عوامل سیاست‌گذاری به گویه نبود سازمان، انجمن و یا صنف در خصوص حمایت از زنان کارآفرین در سطح جامعه (بار عاملی 0/80) اختصاص یافته است. به بیانی دیگر، این نشانگرها بالاترین نقش را در تغییرات متغیرهای پنهان (عوامل بازدارنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی) داشته‌اند. همچنین، براساس نتایج به‎ دست آمده از عوامل پیش‌برنده، عوامل محیط اجتماع (با ضریب اثر 0/922)، زیربنایی (با ضریب اثر 0/882) و اجتماعی (با ضریب اثر 0/867) به ‎ترتیب مهم‌ترین عوامل پیش‌برنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی هستند. در این بین، بیشترین بار عاملی در میان اجتماعی به گویه‌ مصمم بودن در ایجاد اشتغال زنان روستایی (بار عاملی 0/82)، در بین عوامل اقتصادی به گویه‌ توجه به کسب ‎و ‎کارهای کوچک و خرد در روستاها (بار عاملی 0/79)، در بین عوامل زیربنایی به گویه‌ افزایش بهره‌وری از منابع و امکانات محیطی و طبیعی موجود در روستا (بار عاملی 0/82)، در بین عوامل آموزشی به گویه آموزش و برگزاری کلاس‌های آموزشی برای زنان در زمینه مهارت اولیه کسب و کار (بار عاملی 0/80) و در بین عوامل محیط اجتماع به گویه وجود منابع اولیه در منطقه مورد مطالعه (بار عاملی 0/79) اختصاص یافته است. به بیانی دیگر، این نشانگرها بالاترین نقش را در تغییرات متغیرهای پنهان (عوامل پیش‌برنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی) داشته‌اند.
نتیجه‌گیری: طبق نتایج حاصل از پژوهش می‌توان گفت که ضعف مدیریتی مهم‌ترین عامل بازدارنده و عامل محیط اجتماع مهم‌ترین عامل پیش‌برنده توسعه کارآفرینی زنان روستایی هستند، به ‎طوری‎که تقویت این عوامل و مدنظر قرار دادن روابط آن‌ها با یکدیگر، می‌تواند زمینه‌ساز تحقق و توسعه مطلوب و الگومدار کارآفرینی زنان روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل باشد. با توجه به نتایج پژوهش جهت توسعه کارآفرینی زنان روستایی، پیشنهاد می‌شود که زمینه‎ برای حضور بیشتر زنان در بازار کار به‎ویژه در مشاغلی که زنان به آسانی و حتی بهتر از مردان از عهده آن بر می‌آیند؛ همانند صنایع دستی، فرش‌بافی، خیاطی و ... فراهم گردد. برخی باورهای سنتی رایج در منطقه (از جمله این‌که فقط مردان نان‌آور خانه هستند و حق فعالیت و کار در بیرون از منزل را دارند) ریشه‌کن گردند. مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی و تشویقی مانند کاهش مالیات و افزایش معافیت مالیاتی برای واحدهای کارآفرین فعال در مناطق روستایی اعمال شوند. احداث و توسعه بازارهای محلی و فراهم کردن زمینه فروش مناسب محصولات و کالاهای تولید شده از مهم‌ترین عوامل در توسعه کارآفرینی زنان روستایی می‌تواند باشد. همچنین، برگزاری کلاس‌های آموزشی برای توجیه همسران و سرپرستان خانوار در خصوص توانایی سودآوری زنان در صورت حمایت مالی از آنها، فراهم کردن اعتبار مورد نیاز برای فعالیت‌های کارآفرینانه، فرهنگ‌سازی برای حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی و تلاش در مشارکت دادن هر چه بیشتر آنان در فعالیت‌های کارآفرینانه جهت تبادل دانش و اطلاعات می‌توانند تا حد زیادی موجب توسعه کارآفرینی در بین زنان روستایی گردند.

متن کامل [PDF 2677 kb]   (54 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: کارآفرینی در کشاورزی
دریافت: 1404/5/15 | پذیرش: 1404/8/30

فهرست منابع
1. Agarwal, S. U., Lenka, K., Singh, V., Agrawal A., & Agrawal, M. (2020). A qualitative approach towards crucial factors for sustainable development of women social entrepreneurship: Indian cases. Journal of Cleaner Production, 274, 123135. http: dx.doi.org.10.1016.j.jclepro.2020.123135 [DOI:10.1016/j.jclepro.2020.123135]
2. Ahmadi, M., Hatami, H., Jashirzadeh, A., & Moosazadwh, N. (2024). Analyzing the barriers to the development of rural women's entrepreneurship, case study: touristic villages of Yasouj, Journal of Sustainable Urban and Regional Development Studies, 5(3), 17-32.
3. https: www.srds.ir.article_206699.html [In Persian]
4. Alibaigi, A. H., & Taghi Baigi, M. (2023). Strategic Planning to Empower Rural Women in Kermanshah Province through Entrepreneurship Application of Meta-SWOT Technique, Journal of Rural Reserch, 14(1), 90-115. http: dx.doi.org.%2010.22059.jrur.2023.351332.1796 [In Persian]
5. Amini, F. (2021). Investigating obstacles to the development of rural women's entrepreneurship (Case Study: Baghbahadoran district), Master's thesis, Geography and Rural Planning, Sustainable Rural Development Management, Payam Noor University, Zarrinshahr Center. [In Persian]
6. Amofah, S. (2021). Indigenous Women Social Entrepreneurship: Poverty Alleviation Tool Used byDevelopment NGOs in Ghana, Athens Journal of Social Sciences, 8(2), 151-168. Retrievedfrom https: www.athensjournals.gr.social.2021-02SOC.pdf#page=77 [DOI:10.30958/ajss.8-2-4]
7. Banazadeh, A., Rezaei-Moghaddam, K., & Fatemi, M. (2024). Determinants of the Development of Rural Women's Entrepreneurial Activities in Fars Province, Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture, 11(1), 108-120. doi:10.61186.jea.11.1.108 [In Persian] [DOI:10.61186/jea.11.1.108]
8. Chowdhury, M. S. (2007). Overcoming entrepreneurship development constraints: the case of Bangladesh, Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 1(3), 240-251. [DOI:10.1108/17506200710779549]
9. http: dx.doi.org.10.1108.17506200710779549
10. Cobb, J. A., Wry, T., & Zhao, E.Y. (2016). Funding financial inclusion: institutional logics and the contextual contingency of funding for microfinance organizations, Academy of Management Journal, 59, 2103-2131. http: dx.doi.org.10.5465.amj.2015.0715 [DOI:10.5465/amj.2015.0715]
11. Darvari, S. Z., Jamshidi, O., & Ghorbani Piralidehi, F. (2024). Designing a Sustainable Rural Entrepreneurship Development Model, Case Study: Coastal Villages of Sari and Miandorud Counties, Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture, 11(2), 54-73. doi:10.61186.jea.11.2.54 [DOI:10.61186/jea.11.2.54]
12. [In Persian]
13. Falah, M. R., & Parhizgar, F. (2021). Identifying the Antecedents of Successful Entry of Rural Women into the Field of Entrepreneurship: A Case Study of North Khorasan Province of Iran, Journal of Village and Development, 23(4), 89-114. https: doi.org.10.30490.rvt.2020.318629.1128 [In Persian]
14. Gavigan, S., Ciprikis, K., & Cooney, T. (2020). The impact of entrepreneurship training on self-employment of rural female entrepreneurs in Uganda, Journal of Small Enterprise Research, 27(2),180-194. http: dx.doi.org.10.1080.13215906.2020.1769715 [DOI:10.1080/13215906.2020.1769715]
15. Ghasemi, M., Shirmohamadi, M., & Ahmadi, S. (2022). Intrepreneurship development strategies among rural women using strategic planning tools Case study: Nasrabad section, Torbat Jam city, Journal of Intrepreneurship Development, 15(2), 303-320. https: doi.org.10.22059.jed.2022.301279.653329
16. [In Persian]
17. Kamberidou, I. (2020). Distinguished women entrepreneurs in the digital economy and the multitasking whirlpool. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 9(1), 1-26. [DOI:10.1186/s13731-020-0114-y]
18. Karimi, S., Karimi Rad, S., & Karimi, H. (2022). The Effect of Empowerment and Resilience on the Entrepreneurial Success of Rural Women in Sistan Region, Journal of Iranian Agricultural Extension and Education, 18(1), 67-86. https: dor.isc.ac.dor.20.1001.1.20081758.1401.18.1.5.8 [In Persian]
19. Malki, I., Ghalib, A., & Kaousar, R. (2024). The impact of microfinance on enterpreurship and welfare among women borrowers in rural Pakistan, Journal of Word Development Perspective, 35, 100616. https: doi.org.10.1016.j.wdp.2024.100616 [DOI:10.1016/j.wdp.2024.100616]
20. Mansoori, S., & Baghaei, T. (2021). Developing a Model of Rural Women Entrepreneurial Activities Based on Educational Experts' Perspectives, Journal of Entrepreneurial Strategies in Agriculture, 15(8), 100-110. http: dx.doi.org.10.52547.jea.8.15.100 [In Persian] [DOI:10.52547/jea.8.15.100]
21. Ming-Yen, W., & Chong, S. C. (2008). Improving Women Entrepreneurship in SMEs in Malaysia: Policy Recommendation, Journal of Communication of The Improving Women Entrepreneurs in Small and Medium Enterprises, 2, 31-38. https: ibimapublishing.com. articles.CIBIMA.2008.853464.
22. Naguib, R. (2022) Motivations and Barriers to Female Entrepreneurship: Insights from Morocco, Journal of African Business, doi: 10.1080.15228916.2022.2053400.
23. Naminse, E. Y., & Zhuang, J. (2018). Does farmer entrepreneurship alleviate rural poverty in China? Evidence from Guangxi Province. Journal of Plos One, 13(3), 1-18. http: dx.doi.org. 10.1371.journal. pone.0194912 [DOI:10.1371/journal.pone.0194912]
24. Noorabadi, E., Vahedi, M., Arayesh, M. B., & Poor Saeid, A. (2023). Drivers of Recognizing Entrepreneurial Opportunities for Rural Woman Entrepreneurs in Agricultural Sector of Ilam Province, Journal of Village and Development, 26(101), 21-48. https: doi.org.10.30490.rvt.2021.354887.1368
25. [In Persian]
26. Radan, F. (2020). Analysis of social and cultural factors affecting housewives' tendency towards cooperative affairs, Journal of Co-Operation and Agriculture, 9(35), 1-20. https: search.ricest.ac.ir.dl.search.defaultta.aspx?DTC=8&DC=1198870 [In Persian]
27. Raman, R., Subramaniam, N., Nair, V. K., Shivdas, A., Achuthan, K., & Nedungadi, P. (2022). Women Entrepreneurship and Sustainable Development: Bibliometric Analysis and Emerging Research Trends, Journal of Sustainability, 14(15), 9160. https: doi.org.10.3390.su14159160 [DOI:10.3390/su14159160]
28. Rezaei, B., Naderi, N., & Soheimani, M. (2020). Strategies for developing an entrepreneurial ecosystem in rural areas of Kermanshah County, Journal of Space Economy and Rural Development, 9(1), 67-94. https: dor.isc.ac.dor.20.1001.1.23222131.1399.9.31.4.7 [In Persian]
29. Sangolagi, K., & Alagawadi, K. (2016). Woman entrepreneurs. International Journal of Advancement in Engineering Technology Management & Apllied Science, 3(1), 216-222. https: www.researchgate.net.publication.316430274_Women_Entrepreneurs
30. Shaaban, S. (2022). Can village savings and loans association (VSLA) approach achieve.promote rural sustainable development in the Egyptian community?, Journal of Chinese Economic and Foreign Trade Studies, 15(3), 332-349. https: doi.org.10.1108.JCEFTS-08-2021-0047 [DOI:10.1108/JCEFTS-08-2021-0047]
31. Shahvand, S., Omidi Najafabadi, M., & Hosseini, J. F. (2024). Which factors affect social entrepreneurship development for rural women in Varamin township?. Journal of Social Entrepreneurship, 15(2), 768-790. DOI: 10.1080.19420676.2021.2004204. [DOI:10.1080/19420676.2021.2004204]
32. Sharma, D. (2016). Nekusbetween financial Inclusion and economic growth: ecidance from the emerging Indian ecocomy. Journal of Financial Economic Policy, 8(1), 13-36. http: dx.doi.org.10.1108.JFEP-01-2015-0004 [DOI:10.1108/JFEP-01-2015-0004]
33. Tahmasbi, K., Rezaei, B., & Naderi, N. (2022). Analyzing the factors affecting the entrepreneurship of rural women in Nahavand County, Journal of Space Economy and Rural Development, 11(4), 195-195.
34. https: dor.isc.ac.dor.20.1001.1.23222131.1401.11.42.9.8 [In Persian]
35. Torkinton, K., Eimermann, M., Ribeiro, F. P., & Conceicao, S. (2025). Challenges for tourism-related lifestyle migrant entrepreneurship in rural areas of the Algarve, Portugal, Journal of Rural Studies, 115, 103562. https: doi.org.10.1016.j.jrurstud.2025.103562 [DOI:10.1016/j.jrurstud.2025.103562]
36. Vukovic, D. B., Petrovic, M., Maiti, M., & Vujko, A. (2023). Tourism development, entrepreneurship and women's empowerment-Focus on Serbian countryside. Journal of Tourism Futures, 9(3), 417-437. https: doi.org.10.1108.jtf-10-2020-0167 [DOI:10.1108/JTF-10-2020-0167]
37. Yasoori M., & Norozinejad, M. (2021). Qualitative meta-analysis of the dimensions of rural women entrepreneurship development, Journal of Woman In Development & Politice, 19(1), 21-41. https: www.doi.org.10.22059.jwdp.2021.313046.1007905 [In Persian]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی می‌باشد.

طراحی و برنامه نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Entreneurship and Agriculture

Designed & Developed by: Yektaweb