بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
چکیده: (5 مشاهده)
مقدمه و هدف: در عصر حاضر، شرکتهای دانشبنیان به عنوان موتورهای محرک اقتصاد دانشمحور، نقشی تعیینکننده در خلق نوآوری و توسعه پایدار ایفا کردهاند. پژوهشهای جدید نشان میدهد که این شرکتها با تکیه بر سرمایه فکری، فناوریهای نو و مدلهای کسبوکار پویا، توانستهاند سهم قابلتوجهی در رشد اشتغال و بهرهوری ملی داشته باشند (Zarkua et al., 2025). در این میان، ارتقای ظرفیتهای کارآفرینانه درونسازمانی، بهویژه از طریق توسعه نگرش و رفتارهای نوآورانه، یکی از عوامل کلیدی موفقیت این شرکتها به شمار میرود (Qasim et al., 2025). محیطهای دانشبنیان نیازمند فرهنگی پویا و حمایتی هستند که فرصت بروز خلاقیت، ریسکپذیری و یادگیری مداوم را برای اعضا فراهم کند (Faiz et al., 2024). از اینرو، بررسی عوامل اثرگذار بر رفتار کارآفرینانه در شرکتهای دانشبنیان کشاورزی، ضرورتی علمی و راهبردی است. رفتار کارآفرینانه یکی از محرکهای کلیدی رشد و پایداری کسبوکارها در محیطهای رقابتی امروز است. تمرکز بر خلاقیت، نوآوری و انعطافپذیری، کارآفرینان را قادر میسازد تا تحولات بنیادین ایجاد کرده و مزیتهای رقابتی پایدار و غیرقابل تقلید به دست آورند. کارآفرینان با بهرهگیری از ایدههای نوآورانه، نهتنها محصولات و خدمات خود را بهبود میبخشند، بلکه از طریق طراحی راهبردهای پویا، مزیتهای رقابتی ماندگار خلق کرده و توانایی تطبیق و بقا در شرایط متغیر محیطی را برای کسبوکار خود تضمین میکنند. در این راستا، شرکتهای دانشبنیان کشاورزی برای بقا و توسعه، نیازمند بهرهگیری از رفتارهای کارآفرینانه در میان کارکنان خود هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه بر رفتار کارآفرینانه با نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه انجام شد.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، پیمایشی است. جامعه آماری شامل 210 نفر از کارکنان شرکتهای دانشبنیان کشاورزی استان خراسان رضوی بوده که با توجه به جدول مورگان 132 نفر به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شده اند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه استاندارد برگرفته از مقاله دانگ و همکاران (Dong et al., 2022) با طیف لیکرت است. جهت سنجش روایی صوری از نظر خبرگان و در خصوص روایی سازه از روایی همگرا و واگرا بر اساس روش فورنل و لارکر،HTMT و تحلیل عاملی استفاده شده است. جهت سنجش پایایی از آلفای کرونباخ و پایایی مرکب استفاده شد. همچنین تجزیه و تحلیل دادهها با نرمافزار SPSS27 و smart PLS4 انجام شده است.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در سطح اطمینان ۹۵ درصد، نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه هر دو دارای تأثیر مثبت و معنادار بر رفتار کارآفرینانه شرکتهای دانشبنیان کشاورزی هستند. بهطور مشخص، مقدار ضریب معناداری برای نگرش کارآفرینانه برابر 001/4 و برای محیط کارآفرینانه برابر 737/2 بوده و ضرایب مسیر آنها بهترتیب 385/0 و 350/0 بهدست آمده است. همچنین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه بهصورت مستقیم بر خودکارآمدی کارآفرینانه تأثیر مثبت و معناداری دارند؛ بهگونهای که ضریب معناداری بهترتیب 703/2 و 231/3 و ضرایب مسیر 239/0 و 249/0 محاسبه گردید. علاوه بر این، خودکارآمدی کارآفرینانه نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار کارآفرینانه داشته است که ضریب معناداری 086/3 و ضریب مسیر 222/0 می باشد. در ادامه بررسی اثرات غیرمستقیم نشان داد که نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه در رابطه بین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه با رفتار کارآفرینانه رد می شود.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، مدیران شرکتهای دانشبنیان کشاورزی میتوانند با تقویت نگرش کارآفرینانه کارکنان از طریق برگزاری دورههای آموزشی تخصصی، کارگاههای نوآوری و برنامههای هدایتگری، فضایی برای افزایش انگیزه و توانمندیهای کارآفرینانه ایجاد کنند. همچنین با بهبود محیط کارآفرینانه از طریق ایجاد مراکز نوآوری داخلی، حمایت از طرحهای پرریسک، کاهش موانع اداری و ارتقای همکاری میانبخشی، زمینه رشد و توسعه فعالیتهای کارآفرینانه فراهم میشود. تقویت خودکارآمدی کارآفرینانه کارکنان از طریق مربیگری فردی، آموزش مهارتهای تصمیمگیری و حل مسئله و طراحی نظام بازخورد مستمر، اثر مستقیمی بر عملکرد سازمان خواهد داشت. در سطح سیاستگذاری نیز تدوین بستههای حمایتی شامل تسهیلات مالیاتی، اعتبارات کمبهره و ایجاد خوشههای تعاملی میان شرکتها میتواند اثر پایدارتر و گستردهتری بر توسعه این شرکتها داشته باشد. پیشنهاد میشود پژوهشهای آتی با گسترش قلمرو جغرافیایی و بررسی دادههای میدانی، نقش دوسویه متغیرهای پژوهش را بررسی کرده و همچنین تأثیر سایر متغیرها مانند فرهنگ سازمانی، یادگیری سازمانی و فناوریهای نوین (هوش مصنوعی، کلانداده و ...) بر رفتار کارآفرینانه تحلیل گردد.
مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، پیمایشی است. جامعه آماری شامل 210 نفر از کارکنان شرکتهای دانشبنیان کشاورزی استان خراسان رضوی بوده که با توجه به جدول مورگان 132 نفر به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شده اند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه استاندارد برگرفته از مقاله دانگ و همکاران (Dong et al., 2022) با طیف لیکرت است. جهت سنجش روایی صوری از نظر خبرگان و در خصوص روایی سازه از روایی همگرا و واگرا بر اساس روش فورنل و لارکر،HTMT و تحلیل عاملی استفاده شده است. جهت سنجش پایایی از آلفای کرونباخ و پایایی مرکب استفاده شد. همچنین تجزیه و تحلیل دادهها با نرمافزار SPSS27 و smart PLS4 انجام شده است.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در سطح اطمینان ۹۵ درصد، نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه هر دو دارای تأثیر مثبت و معنادار بر رفتار کارآفرینانه شرکتهای دانشبنیان کشاورزی هستند. بهطور مشخص، مقدار ضریب معناداری برای نگرش کارآفرینانه برابر 001/4 و برای محیط کارآفرینانه برابر 737/2 بوده و ضرایب مسیر آنها بهترتیب 385/0 و 350/0 بهدست آمده است. همچنین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه بهصورت مستقیم بر خودکارآمدی کارآفرینانه تأثیر مثبت و معناداری دارند؛ بهگونهای که ضریب معناداری بهترتیب 703/2 و 231/3 و ضرایب مسیر 239/0 و 249/0 محاسبه گردید. علاوه بر این، خودکارآمدی کارآفرینانه نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار کارآفرینانه داشته است که ضریب معناداری 086/3 و ضریب مسیر 222/0 می باشد. در ادامه بررسی اثرات غیرمستقیم نشان داد که نقش میانجی خودکارآمدی کارآفرینانه در رابطه بین نگرش کارآفرینانه و محیط کارآفرینانه با رفتار کارآفرینانه رد می شود.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، مدیران شرکتهای دانشبنیان کشاورزی میتوانند با تقویت نگرش کارآفرینانه کارکنان از طریق برگزاری دورههای آموزشی تخصصی، کارگاههای نوآوری و برنامههای هدایتگری، فضایی برای افزایش انگیزه و توانمندیهای کارآفرینانه ایجاد کنند. همچنین با بهبود محیط کارآفرینانه از طریق ایجاد مراکز نوآوری داخلی، حمایت از طرحهای پرریسک، کاهش موانع اداری و ارتقای همکاری میانبخشی، زمینه رشد و توسعه فعالیتهای کارآفرینانه فراهم میشود. تقویت خودکارآمدی کارآفرینانه کارکنان از طریق مربیگری فردی، آموزش مهارتهای تصمیمگیری و حل مسئله و طراحی نظام بازخورد مستمر، اثر مستقیمی بر عملکرد سازمان خواهد داشت. در سطح سیاستگذاری نیز تدوین بستههای حمایتی شامل تسهیلات مالیاتی، اعتبارات کمبهره و ایجاد خوشههای تعاملی میان شرکتها میتواند اثر پایدارتر و گستردهتری بر توسعه این شرکتها داشته باشد. پیشنهاد میشود پژوهشهای آتی با گسترش قلمرو جغرافیایی و بررسی دادههای میدانی، نقش دوسویه متغیرهای پژوهش را بررسی کرده و همچنین تأثیر سایر متغیرها مانند فرهنگ سازمانی، یادگیری سازمانی و فناوریهای نوین (هوش مصنوعی، کلانداده و ...) بر رفتار کارآفرینانه تحلیل گردد.
واژههای کلیدی: نوآوری سازمانی، سرمایه فکری، توسعه پایدار، فرهنگ سازمانی پویا، توانمندسازی کارکنان، مدلهای کسبوکار پویا
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
